İngiltere hükümeti, geçtiğimiz yaz İsrail ile mevcut ticaret anlaşmasını askıya alma olasılığını ciddi şekilde değerlendirdi. İngiliz yayın kuruluşu Sky News'in Perşembe günü aktardığına göre, Ticaret ve İş Bakanlığı (DBT) geçen yıl Ağustos ayında anlaşmanın durdurulmasının olası etkilerine dair kapsamlı bir değerlendirme raporu hazırladı. Anadolu Ajansı'nın da aktardığı bu gelişme, İngiltere-İsrail ilişkilerinde önemli bir dönüm noktasına işaret ediyor.
Gelişmenin arka planı
Sky News'in haberine göre, DBT tarafından hazırlanan etki değerlendirmesi, ticaret anlaşmasının askıya alınması durumunda ortaya çıkabilecek ekonomik ve siyasi sonuçları masaya yatırdı. Raporda, anlaşmanın durdurulmasının İngiltere ekonomisine ve ihracatına olası zararları, ayrıca diplomatik ilişkilerde yaratabileceği gerilimler detaylandırıldı. Ancak değerlendirmenin ardından hükümet, anlaşmayı askıya almama kararı aldı. İngiltere'nin bu adımı, özellikle Gazze'de devam eden çatışmalar ve insani kriz ışığında, uluslararası kamuoyunda İsrail'e yönelik artan baskıların bir yansıması olarak yorumlanıyor.
İngiltere ile İsrail arasındaki ticaret hacmi 2023 yılında yaklaşık 6 milyar sterlin olarak kaydedildi. İki ülke arasındaki ticaret anlaşması, Brexit sonrası dönemde İngiltere'nin bağımsız ticaret politikasının önemli bir parçası olarak 2021'de imzalanmıştı. Anlaşma, tarım, teknoloji, ilaç ve hizmet sektörlerinde karşılıklı ticaretin artırılmasını hedefliyor. Bununla birlikte, İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonları ve uluslararası hukuk ihlalleri iddiaları, İngiltere dahil birçok ülkede ticari ilişkilerin sorgulanmasına neden oldu.
Bölgesel ve küresel boyut
İngiltere'nin ticaret anlaşmasını askıya alma ihtimali, küresel çapta İsrail'e yönelik diplomatik ve ekonomik baskıların arttığı bir döneme denk geliyor. ABD, AB üyesi ülkeler ve Birleşmiş Milletler'de İsrail'in Gazze'deki eylemlerine yönelik eleştiriler yükselirken, birçok ülke silah satışlarını durdurma veya ticari kısıtlamalar getirme konusunda adımlar attı. İngiltere'nin bu hamlesi, özellikle Orta Doğu'da istikrarı sağlama çabaları ve iki devletli çözüm arayışları bağlamında önemli bir sinyal olarak değerlendiriliyor.
Öte yandan, İngiltere hükümeti içinde de konuya ilişkin farklı görüşler bulunuyor. Bazı bakanlar, ticaret anlaşmasının askıya alınmasının İngiltere'nin Orta Doğu'daki diplomatik nüfuzunu zayıflatacağını ve bölgesel dengeleri olumsuz etkileyebileceğini savunurken, diğerleri İsrail'in uluslararası hukuka aykırı eylemleri karşısında daha sert tedbirler alınması gerektiğini dile getiriyor. Bu durum, İngiltere'nin dış politikasında etik değerler ve ticari çıkarlar arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gözler önüne seriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin İsrail ile ticaret anlaşmasını askıya alma ihtimali, Türk dış politikası açısından önemli bir referans noktasıdır. Türkiye, Gazze'deki insani kriz ve İsrail'in uluslararası hukuk ihlalleri karşısında benzer bir tutum sergileyerek İsrail ile ticari ilişkileri sınırlandırmış ve cumhurbaşkanı düzeyinde sert eleştiriler yöneltmiştir. İngiltere'nin bu girişimi, uluslararası toplumda İsrail'e yönelik baskıların arttığını teyit etmekte ve Türkiye'nin bu konudaki duruşunu güçlendirmektedir. Aynı zamanda, küresel ticaret sisteminde etik ve insani değerlerin giderek daha belirleyici hale geldiğini göstermesi bakımından da kayda değerdir.
