İngiltere hükümeti, İsrail'in Kudüs'teki İngiliz Başkonsolosluğunu kapatma kararına sert tepki göstererek, İsrail'in bu konuda herhangi bir yasal yetkiye sahip olmadığını bildirdi. İngiltere Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Kudüs'ün statüsünün uluslararası hukuk çerçevesinde belirlendiği ve tek taraflı eylemlerin kabul edilemez olduğu vurgulandı. Karar, İsrail'in Doğu Kudüs'teki Filistin topraklarına yönelik politikalarının bir parçası olarak görülüyor.
Gelişmenin Arka Planı
İsrail, uzun süredir Kudüs'teki yabancı konsoloslukların statüsünü sorguluyor. Özellikle Doğu Kudüs'te faaliyet gösteren ve Filistinlilere hizmet veren konsolosluklar, İsrail'in hedefi haline gelmiş durumda. İngiltere'nin Kudüs Başkonsolosluğu, 1948'den bu yana bölgede görev yapıyor ve özellikle Batı Şeria ile Gazze'deki Filistinlilere vize, konsolosluk hizmetleri ve insani yardım konularında destek sağlıyor. İsrail, 2018'de Kudüs'ü başkenti olarak ilan etmiş ve ardından ABD'nin de Kudüs'e büyükelçiliğini taşımasıyla birlikte şehirdeki diplomatik dengeler değişmişti.
İngiltere, İsrail'in bu kararını tanımadığını ve konsolosluğun faaliyetlerine devam edeceğini belirtti. İngiliz yetkililer, İsrail'in 1967'de Doğu Kudüs'ü işgal etmesinin ardından bölgede yargı yetkisi iddiasının uluslararası hukuka aykırı olduğunu hatırlattı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 478 sayılı kararı da Kudüs'ün statüsünü değiştirmeye yönelik tek taraflı girişimleri geçersiz kılıyor.
İsrail Dışişleri Bakanlığı ise kararın egemenlik hakları çerçevesinde alındığını savunuyor. Ancak İngiltere'nin yanı sıra Avrupa Birliği ve diğer bazı ülkeler de benzer endişeleri dile getirerek, İsrail'in uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirtiyor. Kudüs'teki konsoloslukların kapatılması, bölgedeki insani erişimi zorlaştırabilir ve Filistinlilerin temel hizmetlere ulaşmasını engelleyebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Kudüs'ün statüsü, İsrail-Filistin çatışmasının en hassas konularından biri. Uluslararası toplum, Doğu Kudüs'ü işgal altındaki Filistin toprağı olarak kabul ediyor ve buradaki diplomatik temsilciliklerin varlığı, Filistin halkına yönelik hizmetlerin sürdürülmesi açısından kritik önem taşıyor. İngiltere'nin karşı çıkışı, Batılı müttefikler arasında İsrail'e yönelik artan eleştirilerin bir yansıması olarak görülüyor.
Son aylarda İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları ve Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetleri, uluslararası alanda geniş yankı bulmuştu. İngiltere, bu tür eylemlerin bölgesel istikrarı tehdit ettiğini ve iki devletli çözüm vizyonunu zayıflattığını savunuyor. İsrail'in konsolosluk kapatma kararı, bu gerilimin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Uluslararası hukuk uzmanları, İsrail'in işgal altındaki topraklarda yabancı diplomatik misyonları kapatma yetkisinin bulunmadığını belirtiyor. 1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'ne göre, diplomatik misyonların kurulması ve kapatılması karşılıklı anlaşmayla olur. İsrail'in tek taraflı kararı, bu sözleşmeye aykırılık teşkil ediyor. İngiltere'nin tepkisi, uluslararası hukukun üstünlüğüne vurgu yapması bakımından önemli.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Kudüs'ün statüsü konusunda uluslararası hukukun ve Birleşmiş Milletler kararlarının önemini sürekli vurgulayan bir ülke. İngiltere'nin İsrail'e karşı çıkışı, Türkiye'nin pozisyonunu güçlendiren bir gelişme olarak görülebilir. Türkiye, Doğu Kudüs'ün Filistin başkenti olması gerektiğini savunuyor ve İsrail'in tek taraflı eylemlerine karşı çıkıyor. Bu olay, Türkiye'nin bölgede diplomatik angajmanını artırması ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi platformlarda konuyu gündeme getirmesi için bir fırsat sunuyor. Ayrıca, Türkiye'nin Kudüs'teki konsolosluk faaliyetleri ve Filistinlilere yönelik desteği açısından da önemli bir emsal teşkil ediyor.
