İngiltere hükümeti, Pazartesi günü yaptığı açıklamayla İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nu (IRGC) ulusal güvenliğe tehdit oluşturduğu gerekçesiyle yasaklama planını duyurdu. Aynı kapsamda, Yahudi toplumuna yönelik bir dizi saldırıyla suçlanan İran bağlantılı bir grubun da yasaklanması öngörülüyor. Karar, İran'ın Orta Doğu'daki vekil güçleri ve Rusya'ya destek veren unsurlarının da listeye eklenmesiyle genişletilecek.
Gelişmenin arka planı: İran Devrim Muhafızları'na yönelik baskılar
İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, Devrim Muhafızları'nın faaliyetleri İngiltere'deki ulusal güvenliğe doğrudan tehdit olarak değerlendiriliyor. Yasaklama, örgütün finansmanına, silah tedarikine ve propaganda faaliyetlerine set çekmeyi amaçlıyor. Karar, son yıllarda İran'ın Avrupa'daki muhalifleri hedef alan suikast girişimleri ve casusluk ağlarıyla ilgili endişelerin artmasıyla gündeme gelmişti.
Özellikle 2022'de Londra'da bir İranlı muhalif yayıncıya yönelik suikast planı, İstihbarat Servisi MI5'in dikkatini çekmişti. Yetkililer, Devrim Muhafızları'nın diplomatik dokunulmazlığı kullanarak İngiltere'de operasyon yürüttüğünü belirtiyor. Yasak listesine alınacak diğer gruplar arasında, İran'ın Yemen'deki Husilere ve Lübnan'daki Hizbullah'a sağladığı lojistik destek ağları da yer alıyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
İngiltere'nin bu hamlesi, ABD'nin Donald Trump döneminde Devrim Muhafızları'nı terör örgütü ilan etmesiyle başlayan baskı politikasını Avrupa'ya taşıyor. Almanya ve Fransa'nın da benzer adımlar atması beklenirken, İran yönetimi tepki olarak nükleer müzakereleri askıya alabileceği sinyali verdi. Rusya-Ukrayna savaşında İran yapımı insansız hava araçlarının kullanılması ve Tahran'ın Moskova'ya askeri destek sağlaması, Batı ülkelerinde İran'a yönelik yaptırımların sıkılaşmasına yol açıyor.
İngiltere Dışişleri Bakanı James Cleverly, kararın "İran'ın bölgedeki istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine karşı net bir mesaj" olduğunu söyledi. Devrim Muhafızları'nın Ortadoğu'daki vekil savaşları ve terör ağlarıyla bağlantısı, Avrupa güvenliği için de giderek daha büyük tehdit oluşturuyor. İran ise yasaklamayı "meşru müdafaa hakkına ve uluslararası hukuka saygısızlık" olarak nitelendirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin İran Devrim Muhafızları'nı yasaklaması, Türkiye'nin de benzer bir adım atması ihtimalini gündeme getirebilir. Türkiye, İran ile ekonomik ilişkilerini sürdürürken, Devrim Muhafızları'nın PKK ve diğer terör örgütleriyle bağlantılı faaliyetleri nedeniyle güvenlik endişeleri taşıyor. Ancak Ankara, İran'la enerji ve ticaret alanındaki işbirliğine zarar vermemek için temkinli davranıyor. Bölgesel düzeyde, İran'ın İdlib ve Irak'taki nüfuz mücadelesi Türkiye'nin Suriye politikasını da etkileyebilir. Türkiye, uluslararası yaptırımlara tam uyum sağlamasa da bu tür gelişmeleri yakından izliyor.
