İngiltere hükümeti, İran Devrim Muhafızları'nı (İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu - IRGC) resmen terör örgütü olarak tanımladığını duyurdu. İçişleri Bakanı Suella Braverman tarafından Pazartesi günü yapılan açıklamada, IRGC'nin uluslararası terörizmle bağlantılı faaliyetler yürüttüğü ve Birleşik Krallık'ın ulusal güvenliğine tehdit oluşturduğu gerekçesiyle bu adımın atıldığı belirtildi. Karar kapsamında, IRGC üyelerinin vize alması yasaklanırken, örgütün mal varlıkları dondurulacak ve İngiltere'deki faaliyetleri tamamen durdurulacak. Bu hamleyle İngiltere, İran'ı hedef alan Batılı ülkeler listesine katılmış oldu.
Gelişmenin arka planı
İran Devrim Muhafızları, İran'ın en güçlü askeri ve siyasi güçlerinden biri olarak kabul ediliyor. 1979 İslam Devrimi'nden sonra kurulan yapı, ülkenin nükleer programından silah transferlerine, bölgesel milis güçlerine destekten yurt dışı operasyonlara kadar geniş bir yelpazede faaliyet gösteriyor. Özellikle Irak, Suriye ve Lübnan'da etkili olan IRGC, ABD ve Avrupa Birliği tarafından daha önce yaptırım listelerine alınmıştı. ABD, 2019 yılında Donald Trump döneminde IRGC'yi yabancı terör örgütü olarak sınıflandırmıştı.
İngiltere'nin bu kararı, IRGC'nin Londra'da faaliyet gösteren sürgün İranlı muhalif grupları hedef aldığı ve Britanya'da terör eylemleri planladığı iddialarına dayanıyor. İngiliz istihbarat servisi MI5'in son raporları, IRGC'nin İngiltere'deki İranlı aktivistleri izlediği ve bazı durumlarda suikast girişimlerinde bulunduğunu ortaya koymuştu. Bu raporlar, hükümeti harekete geçmeye zorlayan temel faktörlerden biri oldu.
Bölgesel ve küresel boyut
İngiltere'nin bu kararı, özellikle İran'la ilişkilerde yeni bir gerilim dalgası yaratabilir. Tahran yönetimi, İngiltere'nin hamlesini 'düşmanca' olarak nitelendirirken, Avrupa Birliği'nin de benzer bir adım atması için baskı artıyor. Fransa ve Almanya, daha önce IRGC'ye yönelik yeni yaptırımlar uygulama sinyali vermişti. Bu gelişmeler, İran'ın nükleer müzakerelerde elini zayıflatırken, Orta Doğu'daki vekalet savaşlarını da etkileyebilir.
Öte yandan, İsrail ve Suudi Arabistan gibi müttefikler İngiltere'nin kararını memnuniyetle karşıladı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 'IRGC'nin terör örgütü olarak tanınması, İran'ın dünya çapındaki terör ağını ifşa eden önemli bir adım' dedi. İran ise karara misilleme olarak İngiliz diplomatlarını sınır dışı etme veya İngiltere'nin bölgedeki çıkarlarını hedef alma tehdidinde bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin IRGC'yi terör örgütü ilan etmesi, Türkiye-İran ilişkileri bağlamında dikkatle takip edilmesi gereken bir gelişmedir. Türkiye, İran ile komşu ülke olarak ekonomik ve siyasi ilişkilerini sürdürürken, IRGC'nin terör listesine alınması, İran'ın Suriye ve Irak'taki nüfuzunu kısıtlayabilir. Türkiye, PKK ile mücadelede İran'ın bazı alanlarda işbirliği yaptığı bir aktör olmakla birlikte, IRGC'nin terör örgütü olarak tanınması Ankara'yı zor durumda bırakabilir. Zira Türkiye, İran'la enerji ticareti ve sınır güvenliği konularında angaje olurken, Batılı müttefiklerle de ilişkilerini dengelemek zorundadır. Bu karar, Türkiye'nin İran'la ilişkilerine yeni bir gerilim unsuru ekleyebilir veya mevcut dengeleri yeniden şekillendirebilir.
