Japonya, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında yapılması beklenen zirvenin, 1971'deki Nixon şokunu hatırlatan bir etki yaratabileceğinden korkuyor. Tokyo, Washington'un Pekin ile ticaret ve güvenlik konularında beklenmedik bir uzlaşmaya varmasının, Japonya'nın bölgedeki stratejik konumunu zayıflatabileceği endişesini taşıyor. Çin-ABD zirvesinin sembolizmi, Japonya için tarihsel bir travmayı canlandırıyor.
Tarihsel Arka Plan: Nixon Şoku ve Japonya
1971 yılında Başkan Richard Nixon'ın, Japonya'yı bilgilendirmeden Çin Halk Cumhuriyeti ile ilişkileri normalleştirme kararı alması, Tokyo'da büyük bir şok etkisi yaratmıştı. O dönemde Japonya, ABD'nin en yakın müttefiklerinden biriydi ve bu hamle, Japonya'nın bölgesel çıkarlarının göz ardı edildiği algısını güçlendirmişti. Şimdi de benzer bir durumun yaşanmasından korkuluyor: Trump'ın, Çin ile ticaret savaşını sona erdirmek için Tayvan veya Güney Çin Denizi gibi konularda taviz vermesi, Japonya'nın güvenliğini doğrudan etkileyebilir.
Japon yetkililer, ABD'nin Çin ile yaptığı herhangi bir anlaşmanın, Japonya'nın savunma taahhütlerini zayıflatmaması gerektiğini vurguluyor. Özellikle Kuzey Kore'nin nükleer programı ve Çin'in Doğu Çin Denizi'ndeki artan askeri faaliyetleri karşısında, Japonya ABD'nin caydırıcılık kapasitesine güvenmek zorunda. Ancak Trump'ın geçmişte Japonya'ya yönelik eleştirileri ve ticaret açığı nedeniyle ek gümrük vergileri uygulama tehditleri, Tokyo'nun endişelerini artırıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Çin-ABD zirvesi, yalnızca ikili ilişkileri değil, tüm Asya-Pasifik bölgesindeki güç dengesini etkileyecek. Japonya, Güney Kore, Avustralya ve diğer müttefikler, ABD'nin Çin ile yakınlaşmasının, bölgede Çin'in etkisini artırabileceğinden endişe ediyor. Öte yandan, Trump yönetiminin Kuzey Kore ile yürüttüğü nükleer diplomasi, Japonya'nın güvenlik garantilerini sorgulatıyor. Tokyo, ABD'nin olası bir anlaşmada Japonya'nın çıkarlarını koruyacağına dair güvence bekliyor.
Uzmanlar, Japonya'nın kendi savunma kapasitesini güçlendirme ve bölgesel ittifakları derinleştirme çabalarını hızlandırabileceğini belirtiyor. Ayrıca, Japonya'nın Çin ile ekonomik ilişkilerini dengelemeye çalışırken, ABD ile güvenlik işbirliğini sürdürme zorunluluğu, Tokyo'nun manevra alanını daraltıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Japonya'nın yaşadığı bu endişe, büyük güçler arasındaki anlaşmaların orta ölçekli müttefikler üzerindeki etkisini gösteriyor. Türkiye de benzer şekilde, ABD ile Rusya veya Çin arasındaki olası uzlaşmalarda kendi çıkarlarının göz ardı edilmesinden endişe edebilir. Özellikle Suriye, Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki dengeler açısından, Washington'un Pekin veya Moskova ile yapacağı ikili anlaşmalar, Ankara'nın stratejik hesaplarını etkileyebilir. Türkiye, NATO içindeki konumunu güçlendirirken, aynı zamanda çok kutuplu diplomasi ile riskleri dengelemeye çalışıyor. Bu haber, Türkiye'nin dış politikada özerkliğini koruma ve ittifak ilişkilerinde şeffaflık talep etme gerekliliğini bir kez daha ortaya koyuyor.
