İngiltere Sağlık Bakanlığı, Ulusal Sağlık Hizmeti'ne (NHS) bağlı akut, ambulans ve ruh sağlığı tröstlerini, çalışanlarına yönelik şiddet, ırkçılık ve cinsel tacizle mücadele performanslarına göre derecelendireceğini duyurdu. Temmuz ayından itibaren yayımlanacak lig tabloları, her tröstün altı farklı ölçütteki başarısını gösterecek. Hükümet, bu adımın sağlık çalışanlarının güvenliğini artırmayı ve iş yerinde ayrımcılığı ortadan kaldırmayı hedeflediğini belirtiyor. Sağlık Bakanı Wes Streeting, “Sağlık personelimiz kendilerini güvende hissetmeyi hak ediyor. Bu yeni sistem, hesap verebilirliği sağlayacak ve iyileşmeyi teşvik edecek” ifadelerini kullandı.
Altı ölçütlü değerlendirme sistemi
Değerlendirme kapsamında her tröst, personel anketlerinden alınan veriler ve raporlanan olay sayılarına göre puanlanacak. Ölçütler arasında fiziksel şiddet, sözlü taciz, ırk temelli ayrımcılık, cinsel taciz, kurumsal yanıt mekanizmaları ve personel memnuniyeti yer alıyor. Tröstler, her ölçütte “yeşil” (iyi), “sarı” (orta) veya “kırmızı” (kötü) olarak sınıflandırılacak. Düşük performans gösteren kurumların, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen iyileştirme planlarını uygulaması zorunlu olacak.
İngiltere'de NHS çalışanları arasında yapılan son anketler, personelin yüzde 15'inin son 12 ayda fiziksel şiddete maruz kaldığını, yüzde 28'inin ise ırkçılık veya ayrımcılık yaşadığını ortaya koyuyor. Özellikle acil servisler ve ruh sağlığı birimlerinde bu oranlar daha yüksek. Sağlık sendikaları, yeni sistemin önemli olduğunu ancak cezai yaptırımların da gerekebileceğini vurguluyor. Royal College of Nursing Başkanı Pat Cullen, “Bu tablolar iyi bir başlangıç, ama asıl test, kurumların bu verileri personelin iyiliği için gerçek bir eyleme dönüştürmesi olacak” dedi.
Küresel bağlam ve diğer ülkeler
NHS'in bu hamlesi, sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin küresel bir sorun haline geldiği bir dönemde geliyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, sağlık personelinin yüzde 50'ye varan kısmı iş hayatlarında en az bir kez şiddete maruz kalıyor. ABD'de Hastane Güvenliği Skoru adlı benzer bir sistem 2021'den beri uygulanıyor. Avrupa Birliği ise 2023'te sağlık çalışanları için zorunlu güvenlik protokolleri önerdi. İngiltere'nin şeffaflık odaklı yaklaşımı, diğer ülkelere de örnek olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de sağlık çalışanlarına yönelik şiddet, özellikle son beş yılda ciddi bir gündem maddesi haline geldi. 2023'te çıkarılan Sağlıkta Şiddet Yasası'na rağmen, vakalar azalmadı. NHS'in uygulayacağı şeffaf puanlama sistemi, Türkiye için de bir model oluşturabilir. Ancak Türkiye'de hastane bazlı performans verilerinin kamuoyuyla paylaşılması, kurumsal dirençle karşılaşabilir. Yine de bu tür hesap verebilirlik mekanizmaları, sağlık çalışanlarının güvenliğini artırmada etkili olabilir. Ayrıca, küresel sağlık iş gücü krizinin yaşandığı bu dönemde, çalışan memnuniyetini artırıcı politikalar Türkiye'nin sağlık turizmi ve beyin göçü dengeleri açısından da önem taşıyor.
