İngiltere'de bölgeler arasındaki gelir uçurumunun son 30 yılda neredeyse hiç değişmediği, hükümetlerin vaatlerine rağmen en zengin ve en yoksul alanlar arasındaki farkın 1997'den bu yana aynı kaldığı belirtildi. Yeni bir rapor, ülkenin derin bölgesel gelir eşitsizliğinin, ardışık hükümetlerin bu açığı kapatma sözlerine karşın son 30 yılda çok az ilerleme kaydettiğini ortaya koydu. Resolution Foundation tarafından hazırlanan raporda, 1997 ile 2022 arasında İngiltere'nin en zengin ve en yoksul bölgeleri arasındaki hanehalkı geliri farkının neredeyse hiç değişmediği vurgulandı.
Bölgesel Eşitsizlikler Derinleşiyor
Raporda, İngiltere'nin kuzeyi ile güneyi arasındaki eşitsizliğin en belirgin olduğu belirtiliyor. Londra ve Güneydoğu, en yüksek gelir seviyelerine sahipken, Kuzeydoğu, Galler ve Kuzey İrlanda en düşük gelir seviyelerinde yer alıyor. Özellikle Londra, kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) açısından İngiltere ortalamasının yaklaşık üçte bir oranında üzerinde yer alırken, bazı kırsal ve eski sanayi bölgeleri ulusal ortalamanın önemli ölçüde altında kalıyor. Manchester ve Birmingham gibi büyük kentlerde bile gelir eşitsizliği dikkat çekiyor. Raporda, İskoçya'nın Edinburgh gibi şehirlerinin de yüksek gelir düzeyine sahip olduğu, ancak Kuzey İskoçya'nın düşük gelirli bölgeler arasında yer aldığı ifade ediliyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
Bu durum, İngiltere'nin bölgesel eşitsizlik sorununun yalnızca ulusal bir mesele olmadığını, aynı zamanda küresel ekonomik dinamiklerle de bağlantılı olduğunu gösteriyor. Sanayileşmiş ülkelerde benzer eğilimler gözlemleniyor. Örneğin, ABD'de kıyı bölgeleri ile iç kesimler arasında, Almanya'da eski Doğu ve Batı arasında belirgin gelir farkları bulunuyor. Küreselleşme, teknoloji odaklı büyüme ve hizmet sektörünün yükselişi, büyük şehirleri avantajlı konuma getirirken, kırsal ve eski sanayi bölgelerinin geride kalmasına neden oldu. Raporda, bu eşitsizliklerin sosyal huzursuzluk, siyasi kutuplaşma ve bölgesel kalkınma politikalarının etkisizliği gibi sorunlara yol açtığı belirtiliyor. İngiltere'de merkezi hükümetin "seviyelendirme" (levelling up) gündemi, bu eşitsizlikleri gidermeyi amaçlıyor ancak rapora göre bugüne kadar somut bir ilerleme kaydedilmedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin bölgesel gelir eşitsizliği, Türkiye için de önemli dersler barındırıyor. Türkiye'de de İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirler ile kırsal ve Doğu-Güneydoğu Anadolu bölgeleri arasında belirgin gelir farkları bulunuyor. Küreselleşme ve teknoloji odaklı büyüme, büyük şehirleri kalkındırırken, kırsal alanların geride kalmasına neden oluyor. İngiltere'nin 30 yıllık deneyimi, yalnızca büyük altyapı projeleri veya teşviklerle eşitsizliğin giderilemeyeceğini, aynı zamanda eğitim, sağlık, dijital altyapı ve nitelikli işgücü gibi alanlarda kapsamlı politikalar izlenmesi gerektiğini gösteriyor. Türkiye, bölgesel kalkınma ajansları ve teşvik sistemleriyle benzer sorunlarla mücadele etmeye çalışıyor ancak bu rapor, sonuç almak için daha uzun vadeli ve yapısal reformlara ihtiyaç olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca, eşitsizliklerin siyasi istikrar ve toplumsal barış üzerindeki etkileri de Türkiye için dikkate alınması gereken bir başka boyut.
