İngiltere'de engelli bireyler için önemli bir sosyal politika değişikliği yaşanıyor. Hükümet, engelli otobüs kartı (disabled bus pass) sahiplerinin Nisan 2024'ten itibaren günün her saatinde ücretsiz seyahat edebileceğini duyurdu. Bu düzenleme, şu anda sadece iş saatleri dışında ve hafta sonları geçerli olan ücretsiz seyahat hakkını tüm güne yayarak, engelli bireylerin toplu taşımaya erişimini önemli ölçüde artırmayı amaçlıyor. Ulaştırma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, bu adımın engelli bireylerin iş, eğitim ve sosyal yaşama katılımını destekleyeceği ve maddi yükünü hafifleteceği belirtildi.
Gelişmenin Arka Planı
İngiltere'de toplu taşıma ücretleri son yıllarda özellikle enerji ve yakıt maliyetlerindeki artışla birlikte yükselmiş, bu durum düşük gelirli haneler ve engelli bireyler üzerinde ek bir baskı oluşturmuştu. Engelli bireylerin yaklaşık üçte birinin yoksulluk sınırının altında yaşadığı düşünüldüğünde, bu düzenleme doğrudan ekonomik bir rahatlama sağlayacak. Ulaştırma Bakanı, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Engelli bireylerin topluma tam katılımı için erişilebilir ve uygun fiyatlı ulaşım şart. Bu uygulama, onların hayatını kolaylaştıracak ve bağımsız yaşamalarını destekleyecek" dedi. Ayrıca, bu politikanın yerel yönetimlere maliyetinin merkezi hükümet tarafından karşılanacağı ve bütçe üzerinde olumsuz bir etki yaratmayacağı ifade edildi.
Bununla birlikte, İngiltere'nin büyük şehirlerinde belediye başkanları da benzer adımlar atmaya hazırlanıyor. Büyük Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, bu konuda bir dizi yeni politika açıkladı. Burnham, özellikle mali sıkıntı çeken hanelere ve işletmelere yönelik destek paketlerini genişleteceklerini ve toplu taşıma ücretlerini daha da düşüreceklerini belirtti. Bu kapsamda, belediyelerin kendi bölgelerinde ek indirimler uygulayabileceği ve engelli bireyler için ücretsiz seyahatin yanı sıra refakatçilere de indirim sağlanabileceği kaydedildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'deki bu gelişme, Avrupa genelinde engelli bireylerin toplu taşımaya erişimi konusunda örnek teşkil edebilecek nitelikte. Avrupa Birliği ülkelerinde engelli bireylere yönelik ulaşım indirimleri ülkeden ülkeye farklılık gösteriyor. Örneğin, Almanya'da engelli bireyler toplu taşımada önemli indirimlerden yararlanırken, Fransa'da belediyelere göre değişen uygulamalar mevcut. İngiltere'nin bu adımı, diğer ülkelerde de benzer düzenlemelerin yapılması için bir baskı unsuru olabilir. Ayrıca, bu politika Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'nin (UNCRPD) öngördüğü erişilebilirlik standartlarıyla da uyumlu.
Küresel ölçekte ise, pandemi sonrası artan yaşam maliyetleri birçok ülkede sosyal politikaların yeniden gözden geçirilmesine yol açtı. İngiltere'deki bu uygulama, hükümetlerin kriz dönemlerinde dezavantajlı grupları korumaya yönelik politikalarına bir örnek olarak değerlendirilebilir. Uzmanlar, bu tür düzenlemelerin uzun vadede toplumsal refahı artırdığını ve sağlık hizmetleri üzerindeki yükü azalttığını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki bu gelişme, Türkiye'de engelli bireylere yönelik toplu taşıma politikaları için önemli bir karşılaştırma noktası oluşturuyor. Türkiye'de engelli bireyler belediyelerin uyguladığı indirimli tarifelerden yararlanabiliyor, ancak bu uygulamalar şehirden şehire farklılık gösteriyor. Ulusal düzeyde standart bir düzenleme bulunmuyor. İngiltere'nin tüm ülkeyi kapsayan 24 saat ücretsiz seyahat uygulaması, Türkiye'deki engelli hakları savunucuları tarafından örnek gösterilebilir. Ayrıca, Türkiye'nin engelli bireylerin topluma entegrasyonu konusunda atacağı benzer adımlar, sosyal devlet anlayışının güçlenmesine katkı sağlayabilir. Bu bağlamda, yerel yönetimlerin ve merkezi hükümetin engelli bireylerin ulaşım erişimini artıracak politikalar geliştirmesi önem taşıyor.
