İngiltere’de hükümetin emeklilik birikimleri üzerindeki vergi kurallarında yaptığı değişiklikler, finans sektöründe beklenmedik bir hareketliliğe yol açtı. Emeklilik fonlarından miras yoluyla aktarılan varlıklara uygulanan yeni vergi oranları, yatırımcıları ve emeklilik çağındaki bireyleri düzenli gelir sağlayan anüite (yıllık gelir sigortası) ürünlerine yöneltti. Sigorta şirketleri, son çeyrekte anüite satışlarında yüzde 30’a varan artış bildirirken, sektör temsilcileri bu talebin önümüzdeki aylarda da süreceğini öngörüyor.
Vergi Düzenlemesinin Perde Arkası
İngiltere Maliye Bakanlığı’nın 2024 sonunda yürürlüğe koyduğu düzenleme, emeklilik fonlarının sahibinin vefatı halinde kalan tutarın mirasçılara aktarılmasında uygulanan vergi oranlarını önemli ölçüde artırdı. Daha önce yüzde 40 olan veraset vergisi oranı, bazı durumlarda fon büyüklüğüne bağlı olarak yüzde 55’e kadar çıkabiliyor. Bu durum, emeklilik birikimlerini miras bırakmak isteyenler için caydırıcı hale geldi.
Uzmanlara göre, yüksek vergi yükünden kaçınmak isteyen yatırımcılar, birikimlerini anüite satın alarak düzenli maaşa dönüştürmeyi tercih ediyor. Anüite ürünleri, belirli bir prim karşılığında ömür boyu veya belirli bir süre boyunca sabit ya da enflasyona endeksli düzenli ödeme sağlıyor. Ayrıca, anüite gelirleri üzerinden alınan vergi, miras yoluyla aktarılan meblağa kıyasla daha düşük seyrediyor.
Finansal danışmanlık firması Hargreaves Lansdown’dan Sarah Coles, “Emekliler artık birikimlerini bırakmak yerine tüketmeyi tercih ediyor. Özellikle yüksek enflasyon ortamında anüitelerin cazibesi arttı. Vergi avantajı da cabası” diyor. Coles, talepteki artışın yalnızca vergi kaygısından değil, aynı zamanda uzun vadeli finansal güvence arayışından kaynaklandığını vurguluyor.
İstatistiklere göre, 2025’in ilk çeyreğinde anüite satışları 4,5 milyar sterlin seviyesine ulaştı. Bu rakam, 2023’ün aynı dönemine kıyasla yüzde 35’lik bir artışı temsil ediyor. Sektör, yıl sonuna kadar toplam satışın 18 milyar sterlini geçeceğini tahmin ediyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
İngiltere’deki bu gelişme, gelişmiş ülkelerde emeklilik sistemlerinin yeniden yapılandırılmasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. ABD, Almanya ve Japonya gibi ülkelerde de benzer vergi düzenlemeleri veya emeklilik teşvikleri gündemde. Ancak İngiltere’nin aldığı yol, emeklilik fonlarının likiditesini artırma ve bireysel tasarrufları tüketime yönlendirme açısından dikkat çekiyor.
Anüite piyasasındaki canlanma, İngiltere’de faiz oranlarının yüksek seyretmesiyle de destekleniyor. Merkez Bankası’nın politika faizini yüzde 5,25’te tutması, anüite getirilerini cazip kılıyor. 65 yaşındaki bir birey için ortalama anüite getirisi yıllık yüzde 6,5’e ulaşmış durumda. Uzmanlar, faiz indirimleri gelene kadar anüitelere olan ilginin devam edeceğini belirtiyor.
Bu arada, anüite şirketleri artan talebi karşılamak için yeni ürünler geliştiriyor. Örneğin, enflasyona endeksli anüiteler ve eşiyle gelir paylaşımlı seçenekler öne çıkıyor. Ancak tüketici dernekleri, düşük getirili veya yüksek masraflı ürünlere karşı uyarıyor. Financial Conduct Authority (FCA), anüite satışlarında şeffaflığı artırmak için yeni düzenlemeler hazırlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de emeklilik sistemi büyük ölçüde kamu ağırlıklı olmakla birlikte, özel emeklilik fonları (BES) giderek yaygınlaşıyor. İngiltere’deki vergi değişikliklerinin BES katılımcılarına doğrudan bir yansıması olmasa da, küresel emeklilik fonu trendleri Türkiye’deki düzenlemelere ilham verebilir. Özellikle yüksek enflasyon ortamında birikimlerin korunması ve düzenli gelir garantisi arayışı Türk yatırımcılar için de geçerli. Ancak Türkiye’de anüite ürünleri henüz emekleme aşamasında ve yeterli vergi avantajı sunulmuyor. Bu nedenle, İngiltere örneği, Türkiye’de emeklilik ürünlerinin çeşitlendirilmesi ve vergisel teşviklerin artırılması gerektiğine işaret ediyor.
