İngiltere'nin, Çin'den ithal edilen elektrikli araçlara gümrük vergisi getirmeye hazırlandığı bildirildi. The Times gazetesinin haberine göre, hükümetin önümüzdeki haftalarda bu yönde bir karar açıklaması bekleniyor. Karar, Avrupa Birliği ve ABD'nin benzer adımlarının ardından geldi. İngiliz hükümeti, Çin'in devlet destekli elektrikli araç üreticilerinin haksız rekabet yarattığı gerekçesiyle bu adımı atmayı planlıyor. Sektör kaynakları, vergi oranının AB'nin uyguladığı %17-38 aralığında olabileceğini belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Çin, son yıllarda elektrikli araç üretiminde ve ihracatında büyük bir atılım gerçekleştirdi. Özellikle BYD, MG ve NIO gibi markalar, Avrupa ve İngiltere pazarında hızla büyüyor. İngiltere'de elektrikli araç satışlarının yaklaşık %10'u Çin menşeli. Bu oran, 2020'de %3'ün altındaydı. Artış, İngiliz otomotiv sektöründe endişe yaratıyor. İngiltere'de üretim yapan Nissan, Toyota, BMW ve Stellantis gibi firmalar, Çinli üreticilerin düşük fiyatları karşısında rekabet etmekte zorlanıyor.
ABD, Mayıs 2024'te Çin elektrikli araçlarına %100'e varan gümrük vergisi getirmişti. Avrupa Birliği ise Temmuz 2024'te geçici vergiler uygulamaya başladı ve Ekim 2024'te kalıcı hale getirmeyi planlıyor. İngiltere, Brexit sonrası bağımsız ticaret politikası izliyor ve AB'nin kararlarına otomatik olarak uymak zorunda değil. Ancak İngiliz hükümeti, kendi otomotiv sektörünü korumak için benzer bir adım atmaya hazırlanıyor.
İngiltere'de otomotiv sektörü, yaklaşık 800 bin kişiye istihdam sağlıyor ve GSYH'nin %5'ini oluşturuyor. Elektrikli araçlara geçiş sürecinde, Çinli üreticilerin pazar payını artırması, yerli üretimin geleceğini tehdit ediyor. Hükümet, aynı zamanda 2030'a kadar benzinli ve dizel araç satışını yasaklamayı planlıyor. Bu hedefe ulaşmak için elektrikli araç fiyatlarının düşmesi gerekiyor, ancak gümrük vergileri fiyatları artırabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Çin, bu hamlelere karşı çıkıyor ve Dünya Ticaret Örgütü'ne (WTO) şikayette bulunacağını açıklamıştı. Çin Ticaret Bakanlığı, AB'nin kararını 'koruma önlemi' olarak nitelendirdi ve misilleme yapabileceğini ima etti. Çin, daha önce Avustralya, Kanada ve Japonya'ya karşı benzer adımlar atmıştı. İngiltere'nin kararı, Çin ile ticaret gerilimini artırabilir. İngiltere, Çin'e önemli miktarda lüks otomobil, ilaç ve finansal hizmet ihraç ediyor. Çin, İngiltere'nin en büyük üçüncü ticaret ortağı konumunda.
Küresel elektrikli araç pazarı, 2023'te 1,3 trilyon dolara ulaştı ve 2030'a kadar 3 trilyon dolara çıkması bekleniyor. Çin, küresel elektrikli araç üretiminin %60'ını gerçekleştiriyor. Gümrük vergileri, küresel tedarik zincirlerini yeniden şekillendirebilir ve elektrikli araç fiyatlarını artırabilir. İngiltere'de elektrikli araç fiyatlarının ortalama 3.000-5.000 sterlin artması bekleniyor. Bu durum, hükümetin yeşil dönüşüm hedeflerini zorlaştırabilir.
İngiltere'nin kararı, diğer ülkeler için de örnek teşkil edebilir. Türkiye, 2023'te Çin'den ithal elektrikli araçlara ek gümrük vergisi getirmişti. Türkiye, yerli elektrikli araç üretimini (Togg) desteklemek amacıyla bu adımı atmıştı. İngiltere'nin kararı, Türkiye'nin politikasını teyit eder nitelikte. Ancak İngiltere, Türkiye'nin aksine, Çin ile ticaret savaşını göze alıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin Çin elektrikli araçlarına gümrük vergisi getirmesi, Türkiye'nin otomotiv ihracatı ve dış ticaret dengesi açısından dolaylı etkiler yaratabilir. Türkiye, İngiltere'ye önemli miktarda otomobil ve yedek parça ihraç ediyor. İngiltere'nin Çin'e karşı korumacı adımları, Türk üreticiler için rekabet koşullarını değiştirebilir. Ayrıca Türkiye, 2023'te Çin elektrikli araçlarına ek vergi getirerek benzer bir politikayı benimsemişti. İngiltere'nin kararı, Türkiye'nin bu politikasını uluslararası düzeyde meşrulaştırabilir. Ancak Çin'in misilleme olasılığı, küresel ticaret savaşlarını derinleştirerek Türkiye gibi ihracat odaklı ekonomileri olumsuz etkileyebilir. Önümüzdeki dönemde Türkiye'nin, İngiltere ve AB ile ticaret anlaşmalarını gözden geçirmesi gerekebilir.
