İngiltere'de konut üreticileri, hükümetin çelik ithalatına uyguladığı gümrük vergilerini iki katına çıkarma kararıyla sektörde 'şok dalgaları' oluşacağı uyarısında bulundu. İnşaat sektörü temsilcileri, başlangıçta yüzde 25 olan tarifelerin yüzde 50'ye yükseltilmesinin, hükümetin darbeyi yumuşatma çabalarına rağmen 'cezalandırıcı maliyetler' getireceğini belirtiyor. Karar, özellikle konut projelerinde kullanılan yapısal çelik fiyatlarında ani bir sıçramaya neden olurken, sektörün maliyet baskısı altında ezilmesinden endişe ediliyor.
Gelişmenin arka planı: Koruma önlemleri ve Brexit sonrası ticaret savaşları
İngiltere'nin çelik ithalatına getirdiği ek vergiler, AB'den ayrılış sonrası bağımsız ticaret politikası oluşturma çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Hükümet, yerel çelik üreticilerini korumak amacıyla 2022'de başlattığı geçici önlemleri kalıcı hale getirirken, tarife oranlarını da artırdı. Ancak bu hamle, özellikle inşaat sektöründe faaliyet gösteren firmalar tarafından sert eleştirilerle karşılandı. İngiltere Konut Üreticileri Federasyonu (HBF) yetkilileri, 'Hükümetin yerel üreticileri koruma arzusunu anlıyoruz ancak bu önlemler konut arzını daraltarak fiyatları daha da yukarı itecek' açıklamasında bulundu. Sektör temsilcileri, aynı anda hem çelik fiyatlarındaki artış hem de artan işçilik maliyetleri nedeniyle inşaat maliyetlerinin yüzde 15-20 oranında yükselebileceğini, bunun da birçok projeyi durma noktasına getirebileceğini ifade ediyor.
Tarife artışı, Çin, Güney Kore ve Tayvan gibi büyük çelik ihracatçılarını doğrudan etkilerken, İngiltere'nin AB ile yaptığı ticaret anlaşması kapsamında bu ülkelerden yapılan ithalat da belirli kotalara tabi tutuluyor. Uzmanlar, bu durumun küresel çelik ticaretinde yeni bir korumacılık dalgasına işaret ettiğini ve diğer ülkelerin de benzer önlemler alabileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Çelik ticaretinde yeni bir dönemin başlangıcı mı?
İngiltere'nin bu adımı, ABD'nin Biden yönetimi altında çelik ithalatına uyguladığı yüzde 25'lik tarifelerle benzerlik taşıyor. AB ise Brexit sonrası İngiltere'ye yönelik kendi koruyucu önlemlerini gözden geçiriyor. Küresel çelik piyasasında arz fazlası ve düşen talep, birçok ülkeyi yerel üreticileri korumaya iterken, bu eğilim ticaret savaşlarını körükleyebilir. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) verilerine göre, 2023'te küresel çelik ticaretinde korumacı önlemler bir önceki yıla göre yüzde 30 arttı. İngiltere'nin son hamlesi, özellikle gelişmekte olan ülkelerin çelik ihracatını olumsuz etkileyecek ve küresel tedarik zincirlerinde yeni kırılmalara neden olabilecek.
Öte yandan, İngiltere hükümeti, tarife artışının yaratacağı maliyet yükünü hafifletmek için sektöre bazı destek mekanizmaları sunmayı planlıyor. Ancak inşaat sektörü, bu desteklerin yetersiz kalacağı ve konut krizini derinleştireceği konusunda uyarıyor. İngiltere'de konut fiyatlarının son beş yılda yüzde 40 arttığı bir ortamda, yeni projelerin maliyet artışı nedeniyle ertelenmesi, özellikle genç ve dar gelirli hanelerin ev sahibi olma hayalini daha da zorlaştıracak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İngiltere'nin en büyük çelik tedarikçilerinden biri konumunda olmasa da, son yıllarda bu ülkeye yönelik çelik ihracatını artırmıştır. İngiltere'nin tarife artışı, Türk çelik üreticilerinin rekabet gücünü olumsuz etkileyebilir. Ancak Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği anlaşması ve Brexit sonrası imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması (STA) kapsamında belirli kotalar dahilinde avantajlı konumu devam etmektedir. Bu gelişme, Türk hükümetinin ihracat pazarlarını çeşitlendirme çabalarını hızlandırması gerektiğini bir kez daha ortaya koymaktadır. Ayrıca, İngiltere'deki maliyet artışlarının küresel inşaat sektörüne yansımaları, Türk müteahhitlik firmalarının uluslararası projelerdeki rekabet avantajını da etkileyebilir.
