İngiltere hükümeti, ülkenin son çelik üretim tesisini kamulaştırma kararı alırken, Çin yönetiminden sert bir tepki geldi. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Londra'nın bu adımını 'korunmacılık' olarak nitelendirerek, uluslararası ticaret kurallarına aykırı olduğunu savundu. Karar, İngiliz hükümetinin Çin merkezli Jingye Group'un fabrikayı kapatma endişeleri üzerine alındı. British Steel, 2019 yılında iflasın eşiğine gelmiş ve Jingye Group tarafından satın alınmıştı. Ancak son dönemde artan enerji maliyetleri ve düşen talep nedeniyle şirket, üretimi durdurma kararı almıştı.
Gelişmenin arka planı
British Steel, İngiltere'nin en eski sanayi kuruluşlarından biri olarak 150 yılı aşkın süredir faaliyet gösteriyor. 1967'de kamulaştırılan şirket, 1988'de özelleştirilmiş ve 2016'da Hindistan merkezli Tata Steel tarafından satın alınmıştı. 2019'da iflas eden şirket, Çinli Jingye Group tarafından 50 milyon sterlin karşılığında satın alındı. Jingye Group, satın alma sonrası 3 milyar sterlinlik yatırım sözü vermiş, ancak pandemi ve enerji krizi nedeniyle planlarını gerçekleştirememişti. Şirket, 2023 yılında 2.000'den fazla çalışanını işten çıkarmış ve üretimi önemli ölçüde azaltmıştı. İngiltere hükümeti, işsizlik ve bölgesel ekonomik çöküş endişeleriyle şirkete 300 milyon sterlinlik kredi ve sübvansiyon paketi sunmuş, ancak Jingye Group'un bu teklifi reddetmesi üzerine kamulaştırma kararı alınmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
Çelik sektörü, küresel ölçekte aşırı kapasite ve artan maliyetler nedeniyle zor bir dönemden geçiyor. ABD ve Avrupa Birliği, Çin'in aşırı üretimini damping olarak nitelendirerek ek gümrük vergileri uyguluyor. İngiltere'nin kamulaştırma kararı, bu bağlamda korunmacılık tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Çin, kararın WTO kurallarına aykırı olduğunu ve uluslararası yatırımcı güvenini zedeleyeceğini savunuyor. Öte yandan, İngiltere Başbakanı, kararın 'geçici ve zorunlu' olduğunu, amacın stratejik bir sektörü korumak olduğunu belirtti. Kamulaştırma, aynı zamanda Brexit sonrası İngiltere'nin sanayi politikasının bir parçası olarak görülüyor. Ülke, kısa süre önce 'Yeşil Çelik' stratejisi kapsamında karbon emisyonlarını azaltmayı hedefleyen bir dizi düzenleme açıklamıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, çelik üretiminde dünyanın en büyük yedi üreticisinden biri olarak bu gelişmeden doğrudan etkilenebilir. İngiltere'nin kamulaştırma kararı, özellikle Türk çelik üreticilerinin AB pazarındaki rekabet gücünü artırabilir. Ancak Çin'in tepkisi, küresel çelik ticaretinde yeni gümrük vergileri veya kotalar getirilmesine yol açabilir. Bu durum, Türkiye'nin çelik ihracatını olumsuz etkileyebilir. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği kapsamında çelik ticaretinde avantajlı konumda. Ancak küresel korunmacılık eğilimleri, Türk çelik sektörünün ihracat pazarlarını çeşitlendirme ihtiyacını artırıyor.
