İngiltere Rekabet ve Piyasalar Kurumu (CMA), teknoloji devleri Apple ve Google'ın uygulama mağazalarında uyguladığı komisyon ücretlerini ve ödeme sistemi kısıtlamalarını mercek altına alıyor. Düzenleyici kurum, iki şirketin App Store ve Google Play üzerinden yapılan dijital içerik satışlarından yüzde 15 ila 30 arasında değişen oranlarda komisyon almasının rekabeti engelleyip engellemediğini değerlendirmek üzere geniş kapsamlı bir danışma süreci başlattı. CMA, bu uygulamaların geliştiricilerin alternatif ödeme sistemlerini kullanmalarına izin vermeyerek tüketici seçeneklerini sınırladığı ve fiyatları yükselttiği gerekçesiyle soruşturma yürütüyor.
Gelişmenin arka planı
CMA'nın başlattığı danışma süreci, İngiltere hükümetinin dijital pazarların rekabetini artırmaya yönelik yeni bir yasa tasarısı hazırlığı yaptığı bir döneme denk geliyor. Düzenleyici kurum, Big Tech şirketlerinin uygulama mağazaları üzerindeki hakimiyetinin, küçük geliştiriciler ve yeni girişimler üzerinde olumsuz etkileri olduğunu savunuyor. CMA daha önce de Apple'ın uygulama içi ödeme politikaları nedeniyle soruşturma açmış ve şirkete yönelik benzer şikayetleri incelemişti. Google ise benzer uygulamaları nedeniyle dünyanın çeşitli bölgelerinde antitröst soruşturmalarıyla karşı karşıya.
Uzmanlar, CMA'nın bu adımının, Avrupa Birliği'nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) ve ABD'deki benzer düzenleyici çabalarla paralellik gösterdiğini belirtiyor. Apple ve Google, uygulama mağazası ücretlerinin platformlarının güvenliğini ve kalitesini sağladığı gerekçesiyle savunuyor. Ancak eleştirmenler, bu ücretlerin tüketici fiyatlarına yansıdığını ve inovasyonu engellediğini iddia ediyor.
Bölgesel veya küresel boyut
CMA'nın danışma süreci, yalnızca İngiltere için değil, küresel çapta dijital pazarların düzenlenmesi açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Benzer düzenleyici hamleler ABD'de, Avrupa'da ve Asya'da da görülüyor. Örneğin, Güney Kore geçen yıl uygulama mağazalarının alternatif ödeme sistemlerine izin vermesini zorunlu kılan bir yasa çıkardı. AB ise DMA kapsamında ‘eşik bekçisi’ olarak tanımlanan büyük teknoloji şirketlerine daha sıkı kurallar getiriyor.
Küresel gelişmeler, bu düzenlemelerin teknoloji devlerinin iş modellerini kökten değiştirebileceğini gösteriyor. Apple ve Google'ın gelirlerinin önemli bir kısmını uygulama mağazası komisyonları oluşturuyor. Herhangi bir kısıtlama, bu şirketlerin hisse değerlerini ve küresel stratejilerini etkileyebilir. Ayrıca, geliştiriciler için daha adil bir ortam yaratılması, uygulama ekosisteminin çeşitlenmesine ve daha düşük tüketici fiyatlarına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de Apple ve Google'ın uygulama mağazası politikaları, özellikle yerli mobil oyun ve uygulama geliştiricileri için önemli bir sorun teşkil ediyor. Yüksek komisyon oranları, küçük ölçekli Türk girişimlerinin uluslararası pazarlarda rekabet gücünü olumsuz etkiliyor. İngiltere'deki bu düzenleyici hamle, Türkiye'deki benzer tartışmalara ilham verebilir ve Rekabet Kurumu'nun bu alandaki incelemelerini hızlandırabilir. Küresel eğilim, düzenleyici kurumların Big Tech üzerindeki baskısını artıracağını gösteriyor; Türkiye de bu akıma ayak uydurursa yerli geliştiriciler için daha adil bir dijital pazar oluşabilir.
