İngiltere Savunma Bakanı Andy Burnham, ABD'nin İran'a yönelik bazı askeri operasyonlarında Birleşik Krallık'taki hava üslerini kullanmasına izin verdi. Bloomberg'in haberine göre, bu onay özellikle İran'ın askeri hedeflerine yönelik sınırlı çaplı hava saldırılarını kapsıyor. Karar, ABD ve İngiltere arasındaki stratejik ittifakın bir göstergesi olsa da, bölgesel gerilimi artırma riski taşıyor. İngiltere'nin doğu ve güneydoğusundaki askeri üslerin kullanımı, ABD'nin Orta Doğu'daki operasyonları için lojistik bir avantaj sağlayacak.
Gelişmenin arka planı
ABD ile İran arasındaki gerilim, özellikle nükleer müzakerelerin çıkmaza girmesi ve İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırmasıyla tırmanmıştı. İsrail'in İran'a yönelik olası bir saldırı planları da ABD'nin bölgedeki askeri hazırlıklarını artırmasına neden oldu. Bu bağlamda, İngiltere'nin üslerini kullandırma kararı, müttefik dayanışmasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
İngiliz hükümeti, kararın yalnızca belirli ve sınırlı operasyonlar için geçerli olduğunu, geniş çaplı bir savaş için üs kullanımına izin vermediğini vurguluyor. Ancak muhalefet partileri, bu tür bir onayın İngiltere'yi doğrudan çatışmanın içine çekebileceği uyarısında bulunuyor. İran'ın olası misillemeleri, İngiltere'nin bölgedeki diplomatik ve askeri hedeflerini tehlikeye atabilir.
Orta Doğu'da ABD liderliğindeki koalisyonun önemli bir üyesi olan İngiltere, geçmişte de Irak ve Suriye'deki operasyonlar için üslerini kullandırmıştı. Ancak İran'a doğrudan bir saldırıda rol almak, daha önceki operasyonlardan farklı bir risk profili oluşturuyor. İran'ın balistik füze kapasitesi ve bölgedeki vekil güçleri, İngiltere'ye yönelik tehditleri artırabilir.
Bölgesel boyut
İngiltere'nin bu kararı, Orta Doğu'da tansiyonu daha da yükseltebilir. İran, daha önce yaptığı açıklamalarda, üslerini ABD'ye kullandıran ülkeleri 'düşman' ilan edeceğini ve misilleme yapacağını belirtmişti. Bu nedenle, İngiltere'nin yanı sıra bölgedeki diğer ABD müttefikleri de olası İran saldırılarına karşı tedbirlerini artırdı. Suudi Arabistan, BAE ve Katar gibi ülkeler, ABD'nin askeri varlığına ev sahipliği yapıyor.
İran'ın nükleer programına yönelik artan uluslararası baskı, diplomatik çözüm arayışlarını zora sokuyor. ABD ve İsrail, İran'ın nükleer silah elde etmesini engellemek için askeri seçeneği masada tutuyor. İngiltere'nin üs izni, bu seçeneğin uygulanabilirliğini artırsa da, bölgesel bir savaşın fitilini ateşleme riski taşıyor. Rusya ve Çin'in İran'a verdikleri destek, krizi küresel bir boyuta taşıyabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile komşu olması ve bölgedeki istikrar arayışı nedeniyle bu gelişmeden doğrudan etkilenecektir. ABD-İngiltere ortak operasyonları, Türkiye'nin güney sınırlarında güvenlik risklerini artırabilir. Ayrıca, olası bir İran-ABD çatışması, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini tehdit edebilir; zira Türkiye doğal gazının önemli bir kısmını İran'dan sağlamaktadır. Diplomatik açıdan ise Türkiye, hem NATO müttefiki olarak ABD ile ittifakını korumak hem de İran ile ilişkilerini bozmamak arasında hassas bir denge kurmak zorunda kalacaktır. Bu nedenle Ankara, krizin büyümemesi için arabuluculuk rollerini öne çıkarabilir.
