Çarşamba günü erken saatlerde İspanya ile Cebelitarık arasındaki sınırda büyük bir kalabalık oluştu. Yüzlerce kişi, Birleşik Krallık ile Avrupa Birliği arasında imzalanan yeni anlaşmayı kutlamak için sınırı geçti. Anlaşma, Brexit sonrası Cebelitarık'ın statüsüne ilişkin uzun süredir devam eden belirsizliği sona erdiriyor ve serbest dolaşımı yeniden tesis ediyor. Özellikle sabahın erken saatlerinde başlayan geçişler, gün boyunca da devam etti ve sınır kapısında yoğunluk yaşandı.
Anlaşmanın Ayrıntıları ve Arka Planı
Birleşik Krallık ile Avrupa Birliği arasında imzalanan anlaşma, Cebelitarık'ın Brexit sonrası AB ile ilişkilerini düzenliyor. Anlaşma uyarınca, Cebelitarık, Schengen bölgesine fiilen dahil oluyor, ancak Birleşik Krallık egemenliğinde kalmaya devam ediyor. Bu, İspanya ile Cebelitarık arasında serbest dolaşımın sağlanması anlamına geliyor. Anlaşma ayrıca gümrük kontrolleri, çalışma izinleri ve sosyal güvenlik konularında da düzenlemeler getiriyor. Cebelitarık Başbakanı Fabian Picardo, anlaşmanın "tarihi" olduğunu ve bölge için istikrar getireceğini söyledi. İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares de anlaşmayı memnuniyetle karşıladı ve bunun iki taraf arasındaki ilişkileri güçlendireceğini ifade etti.
Cebelitarık, 1704'ten bu yana İngiliz kontrolünde olan bir yarımada. 1967 ve 2002'de yapılan referandumlarda halk, İngiliz egemenliğinde kalma yönünde oy kullandı. Ancak İspanya, Cebelitarık üzerinde egemenlik iddiasını sürdürüyor. Brexit, bölge için yeni bir sorun yaratmıştı çünkü Cebelitarık, AB üyesi olan İspanya ile kara sınırına sahip. Anlaşma, bu sorunu çözerek Cebelitarık'ın AB ile bağlantısını sürdürmesini sağlıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Anlaşma, sadece Cebelitarık ve İngiltere için değil, aynı zamanda AB'nin genişleme ve komşuluk politikaları açısından da önem taşıyor. Cebelitarık'ın Schengen bölgesine dahil olması, AB'nin dış sınırlarının yönetiminde yeni bir model oluşturabilir. Ayrıca anlaşma, İngiltere-AB ilişkilerinde bir yumuşama döneminin işareti olarak görülüyor. Brexit sonrası ticaret anlaşmazlıkları ve Kuzey İrlanda protokolü gibi sorunlar yaşayan iki taraf, bu anlaşma ile işbirliğinin mümkün olduğunu gösterdi. Öte yandan, anlaşmanın İspanya iç siyasetinde de yankıları oldu. Muhafazakar Parti, anlaşmanın İspanya'nın egemenlik iddialarına zarar verdiğini savunarak eleştirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu anlaşma, Türkiye açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, dolaylı olarak önemli çıkarımlar barındırıyor. Cebelitarık anlaşması, AB'nin üçüncü ülkelerle esnek ve yaratıcı ilişkiler kurabileceğini gösteriyor. Türkiye-AB ilişkilerinde benzer bir esneklik modeli uygulanabilir mi sorusu akla geliyor. Ayrıca anlaşma, Birleşik Krallık'ın AB ile ilişkilerinde yeni bir döneme girdiğine işaret ediyor. Türkiye, İngiltere ile ticari ve siyasi ilişkilerini geliştirirken bu gelişmeyi dikkate almalı. Bölgesel olarak, Akdeniz'deki güç dengeleri açısından Cebelitarık'ın statüsünün netleşmesi, deniz yetki alanları ve enerji kaynakları gibi konularda istikrar sağlayabilir.
