Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, ülkenin zayıflayan askeri gücünü modernize etmek için 15 milyar sterlin (yaklaşık 19 milyar dolar) tutarında ek savunma harcaması yapılacağını açıkladı. Uzun süredir ertelenen yatırım planı, geleceğin savaşlarına hazırlık amacı taşıyor ve Starmer'in siyasi mirasının önemli bir parçası olarak görülüyor. 29 Haziran'da Londra'da yapılan açıklamada, fonların öncelikli olarak yapay zeka, siber savunma ve insansız hava araçları gibi teknolojik alanlara aktarılacağı belirtildi.
Yatırımın ayrıntıları ve arka planı
Starmer, plan kapsamında İngiliz ordusunun mevcut envanterindeki eskiyen ekipmanların yenileneceğini ve savaş kabiliyetinin artırılacağını ifade etti. Açıklamaya göre, 15 milyar sterlinlik paket, savunma bütçesine yıllık yaklaşık 3 milyar sterlin ek yük getirecek. Fonların büyük kısmı, İngiltere'nin denizaltı filosunun yenilenmesi, yeni savaş uçaklarının tedariki ve uzay savunma sistemlerine yatırım için kullanılacak. Starmer, "Bu yatırım, ülkemizin güvenliğini geleceğe taşımak ve müttefiklerimize karşı taahhütlerimizi yerine getirmek için kritik öneme sahip," dedi.
Plan, geçmiş hükümetler tarafından defalarca ertelenmişti. Özellikle 2021'de yayımlanan Savunma Stratejisi'nde öngörülen harcamalar, mali kriz ve bütçe kısıtlamaları nedeniyle ertelenmişti. Starmer, bu kez planın kesintisiz uygulanacağını ve ilk sonuçların 2026 yılına kadar alınacağını belirtti. Muhalefet partileri ise planın yeterince kapsamlı olmadığını ve ordunun personel eksikliğini gidermediğini eleştiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İngiltere'nin savunma harcamalarını artırması, özellikle Ukrayna savaşı ve Çin'in Asya-Pasifik'teki artan askeri faaliyetleri bağlamında değerlendiriliyor. NATO müttefiki olarak İngiltere, savunma bütçesini GSYH'nin %2'sinin üzerinde tutma taahhüdünü sürdürüyor. Ancak son yıllarda ordunun personel sayısı ve ekipman kalitesinde yaşanan düşüş, ittifak içinde endişe yaratmıştı. Starmer'ın bu hamlesi, İngiltere'nin küresel bir askeri güç olma iddiasını koruma çabası olarak yorumlanıyor.
Avrupa güvenlik mimarisi açısından da önem taşıyan yatırım, Almanya ve Fransa gibi diğer büyük Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını artırma çabalarıyla paralellik gösteriyor. Uzmanlar, İngiltere'nin bu adımının NATO'nun caydırıcılık kapasitesini güçlendireceğini, ancak Rusya'ya karşı doğrudan bir tehdit oluşturmaktan çok, ittifak içi dayanışmayı pekiştireceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin savunma yatırımı, Türkiye'nin de üyesi olduğu NATO ittifakının caydırıcılık kapasitesini artıracak bir gelişmedir. Özellikle Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki güvenlik dengeleri açısından, İngiltere'nin askeri modernizasyonu, Türkiye için dolaylı bir avantaj sağlayabilir. Bununla birlikte, İngiltere'nin son dönemde savunma sanayiinde Türkiye ile işbirliği yapma potansiyeli (örneğin, insansız hava araçları ve denizaltı teknolojileri) göz önüne alındığında, bu yatırım Türk savunma firmaları için yeni ihracat fırsatları yaratabilir. Ancak planın ana odak noktasının yerli üretim olduğu göz ardı edilmemelidir. Kısa vadede Türkiye'nin savunma harcamalarına doğrudan bir etkisi olmasa da, bölgesel güç dengesinde İngiltere'nin daha aktif bir rol üstlenmesine yol açabilir.
