İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), Somaliland'ın işgal altındaki Doğu Kudüs'te bir büyükelçilik açmasını Birleşmiş Milletler kararları ve uluslararası hukuka aykırı olarak nitelendirdi. Örgüt, bu adımın Filistin halkının meşru haklarını ihlal ettiğini ve bölgedeki barış çabalarına zarar verdiğini belirtti. İİT Genel Sekreterliği'nden yapılan yazılı açıklamada, Somaliland yönetimine bu kararından geri dönme çağrısı yapıldı. Açıklamada, Kudüs'ün Filistin davasının ayrılmaz bir parçası olduğu ve bu tür adımların İslam ümmetinin ortak iradesine aykırı düştüğü vurgulandı. İİT üyesi ülkeler, Doğu Kudüs'ün 1967 sınırları içinde bağımsız bir Filistin devletinin başkenti olduğunu savunuyor.
Gelişmenin Arka Planı
Somaliland, 1991 yılında Somali'den tek taraflı bağımsızlığını ilan eden ancak uluslararası toplum tarafından tanınmayan bir bölge. Kendi kendini yöneten bu yapı, son yıllarda uluslararası meşruiyet kazanmak için adımlar atıyor. İsrail ile Somaliland arasında 2020 yılında başlayan yakınlaşma, ticaret ve güvenlik iş birliğini kapsıyor. İsrail, Afrika Boynuzu'nda stratejik bir ortak olarak gördüğü Somaliland ile ilişkilerini derinleştiriyor. Ancak Somaliland'ın Kudüs'te büyükelçilik açması, Filistin meselesine hassasiyetle yaklaşan İİT ülkelerinde büyük tepki yarattı. İİT, aldığı kararların bağlayıcı olmadığını, ancak üye ülkelerin ortak dış politika hassasiyetlerini yansıttığını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, İsrail'in 2017'de ABD'nin Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıması ve ardından bazı ülkelerin büyükelçiliklerini Tel Aviv'den Kudüs'e taşımasıyla başlayan sürecin bir devamı olarak görülüyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 478 sayılı kararı, üye devletlerin Kudüs'te diplomatik temsilcilik açmasını yasaklıyor. Ancak İsrail, Doğu Kudüs'ü ilhak ettiğini ve şehrin tamamının başkenti olduğunu iddia ediyor. Filistin yönetimi ve İİT, bu tür adımları uluslararası hukukun ihlali olarak kınıyor. Somaliland'ın bu hamlesi, Afrika kıtasında da tartışmalara yol açtı; Somali hükümeti, Somaliland'ı kınayarak egemenlik haklarını ihlal ettiğini duyurdu. Öte yandan, bazı analistler Somaliland'ın bu adımının, İsrail ile ilişkilerini ilerleterek uluslararası tanınma arayışında bir koz olarak kullanmayı hedeflediğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği güçlü destek ve Kudüs'ün statüsüne ilişkin hassasiyetiyle biliniyor. İİT'nin bu kararı, Türkiye'nin uzun süredir savunduğu Doğu Kudüs'ün Filistin devletinin başkenti olması gerektiği pozisyonuyla örtüşüyor. Ankara, İsrail ile ilişkilerinde Filistin meselesine bağlı bir duruş sergiliyor. Somaliland'ın bu adımı, Türkiye'nin bölgedeki nüfuz mücadelesinde bir meydan okuma olarak da yorumlanabilir; zira Türkiye, Somali ile yakın iş birliği yaparken, Somaliland'ın bağımsızlık girişimlerine karşı çıkıyor. Bu gelişme, Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki dengeleri gözetme politikasını yeniden değerlendirmesine neden olabilir. Ayrıca, Türkiye'nin İİT içindeki lider rolü, bu tür kararların alınmasında etkili oluyor.
