Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC) Başsavcısı Karim Khan, bir kadın çalışan tarafından yöneltilen cinsel taciz iddiaları üzerine geçici olarak görevden uzaklaştırıldı. Mahkeme yetkilileri, iddiaların bağımsız bir soruşturma kapsamında incelendiğini duyururken, Khan avukatları aracılığıyla suçlamaları kategorik olarak reddetti. Bu gelişme, halihazırda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkında tutuklama kararı çıkaran ve Gazze'deki savaş suçları iddialarını soruşturan ICC'nin itibarı açısından kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Karim Khan, 2021 yılında ICC Başsavcısı olarak atanmış ve göreve başlamasının ardından mahkemeyi daha etkin bir konuma getirmek için önemli adımlar atmıştı. Khan'ın liderliğinde ICC, Rusya-Ukrayna savaşı kapsamında Vladimir Putin hakkında tutuklama kararı çıkarmış, Gazze'deki çatışmalarda savaş suçu işlendiği iddialarını soruşturmaya başlamış ve Afganistan'daki insan hakları ihlallerine yönelik incelemeleri hızlandırmıştı. Ancak bu süreçte Khan, özellikle Batılı ülkelerin ICC'yi siyasi amaçları için kullandığı yönündeki eleştirilerle de karşı karşıya kalmıştı.
İddialar, mahkeme içinde bir çalışanın Khan'a karşı resmî şikâyette bulunmasıyla gündeme geldi. Kadın çalışan, iddiasında Khan'ın kendisine uygunsuz fiziksel temasta bulunduğunu ve sözlü tacizde bulunduğunu öne sürdü. Khan ise avukatları aracılığıyla yaptığı açıklamada, "Bu iddialar tamamen asılsızdır ve itibarımı zedelemeye yönelik bir girişimdir" ifadelerini kullandı. ICC Başkanı Piotr Hofmański, iddiaların ciddiyetine vurgu yaparak, bağımsız bir soruşturma komisyonu kurulduğunu ve sürecin şeffaf bir şekilde yürütüleceğini açıkladı.
Bölgesel ve küresel boyut
Karim Khan'ın geçici olarak görevden alınması, ICC'nin özellikle büyük güçlerin tepkisini çeken davalarıyla birleşince, mahkemenin geleceği açısından önemli soru işaretleri doğuruyor. Rusya, Khan'ın liderliğinde Putin hakkında çıkarılan tutuklama kararına sert tepki göstermiş, kararı "hukuki bir temelden yoksun" olarak nitelendirmişti. İsrail de Khan'ın Gazze'ye yönelik soruşturma başlatmasının ardından ICC'yi "siyasi bir araç" olmakla suçlamıştı. Bu bağlamda, Khan'a yönelik cinsel taciz iddiaları, ICC'yi hedef alan siyasi kampanyaların bir parçası olarak da yorumlanabilir.
Uzmanlar, suçlamaların doğruluğu kanıtlansa bile, ICC'nin işleyişinin bu tür kişisel skandallarla sekteye uğramasının mahkemenin küresel otoritesini zedeleyebileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, Khan'ı destekleyenler ise iddiaların, onun güçlü liderliğinden rahatsız olan çevreler tarafından bir itibarsızlaştırma operasyonu olabileceğini ileri sürüyor. Soruşturma sürecinin tamamlanmasının ardından, ICC'nin bu krizden nasıl çıkacağı ve bağımsız bir hukuk kurumu olarak güvenilirliğini koruyup koruyamayacağı merak konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ICC'ye taraf olan ülkeler arasında yer almasa da mahkemenin kararlarını yakından takip etmektedir. Özellikle Filistin meselesinde ICC'nin İsrail aleyhine yürüttüğü soruşturmalar, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği destekle örtüşmektedir. Karim Khan'ın görevden uzaklaştırılması, bu soruşturmaların akıbeti konusunda belirsizlik yaratırken, Ankara'nın ICC'ye yönelik politikasında bir değişiklik olması beklenmemektedir. Ancak bu gelişme, uluslararası hukukun bağımsız işleyişine gölge düşüren bir örnek olarak Türk dış politikası açısından kaygı vericidir. Zira Türkiye, uluslararası hukukun üstünlüğüne vurgu yapan bir dış politika çizgisi izlemektedir.
