Güney Kore'nin en büyük otomobil üreticisi Hyundai Motor'da sendikalı işçiler, yapay zeka (AI) ve otomasyonun işlerini ellerinden almasından endişe duyarak grev kararı aldı. Ülkede teknolojinin işgücü piyasası üzerindeki etkisine dair artan kaygıların somut bir yansıması olan bu adım, Hyundai'nin Ulsan'daki ana fabrikasında çalışan yaklaşık 50 bin işçiyi ilgilendiriyor. Sendika yönetimi, robotların montaj hatlarında insan işçilerin yerini hızla almasına karşı daha güçlü koruma mekanizmaları ve yeni teknolojilerin uygulanmasında işçi temsilcilerine söz hakkı verilmesini talep ediyor.
Gelişmenin arka planı
Güney Kore, küresel imalat sektöründe robot yoğunluğu açısından dünyada ilk sıralarda yer alıyor. Uluslararası Robotik Federasyonu verilerine göre, ülkede 10 bin çalışana düşen endüstriyel robot sayısı 2023 itibarıyla 1.000'in üzerinde. Bu durum, özellikle otomotiv sektöründe işçilerin işlerini kaybetme korkusunu körüklüyor. Hyundai'nin 2022'de yıllık toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde sendika, otomasyonun iş kaybına yol açmaması için bir taahhütname imzalanmasını talep etmiş ancak şirket bu talebi reddetmişti. Grev oylaması, 2024 yılı sözleşme müzakereleri öncesinde işçilerin elini güçlendirmek amacıyla yapıldı. Sendika sözcüsü, 'Teknolojinin gelişmesine karşı değiliz, ancak bu dönüşüm işçilerin sırtına yüklenmemeli. Yeni robotların hangi pozisyonlarda, ne zaman ve hangi koşullarda kullanılacağına işçi temsilcileri de karar vermeli' dedi.
Bölgesel veya küresel boyut
Hyundai'deki grev kararı, yalnızca Güney Kore'de değil, küresel çapta da yankı uyandırdı. Otomotiv sektörü, dünya genelinde elektrikli araç dönüşümü ve akıllı fabrika yatırımlarıyla otomasyonun en hızlı ilerlediği alanlardan biri. ABD'de Otomobil İşçileri Sendikası (UAW) geçen yıl General Motors ve Ford'la yaptığı sözleşme görüşmelerinde benzer taleplerle masaya oturmuş, işten çıkarmaları kısıtlayan hükümler ekletmişti. Avrupa'da ise Volkswagen ve Stellantis fabrikalarında sendikalar, dijital dönüşümün işçi haklarını ihlal etmemesi için yönetimle anlaşmalar imzaladı. Uzmanlar, bu tür taleplerin önümüzdeki yıllarda daha da yaygınlaşacağını öngörüyor. Hyundai'nin grev kararı, aynı zamanda Güney Kore hükümetinin AI ve otomasyon politikalarını da etkileyebilir. Hükümet, 2025 yılına kadar imalat sektöründe 10 bin yeni endüstriyel robotun devreye alınmasını öngören bir plan açıklamıştı. Sendikalar, bu planın işçi istihdamına etkisinin değerlendirilmesi için bağımsız bir komisyon kurulmasını istiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de otomotiv ve imalat sektörü, hızla otomasyona geçiyor. Tofaş, Oyak-Renault ve Ford Otosan gibi büyük fabrikalarda robotik dönüşüm yatırımları sürüyor. Hyundai'deki grev, Türk işçi sendikaları için önemli bir referans teşkil edebilir. Özellikle TÜRK-İŞ ve DİSK'in yakın zamanda iş güvencesi ve teknoloji kaynaklı işsizlik konularında daha aktif bir politika izlemeye başlaması bekleniyor. Türkiye'nin otomotiv sektörü ihracatı 2024'te 35 milyar doları aşarken, bu dönüşümün istihdama etkisi kritik. Hyundai örneği, otomasyon sürecinde sendikal katılımın önemini vurguluyor; Türkiye'de de benzer bir diyalog mekanizması oluşturulmazsa, işçi kaynaklı huzursuzluklar yaşanabilir.
