Yemen'de İran ile müttefik olan Husiler, Cumartesi günü Suudi Arabistan'daki petrol tesisleri ve havalimanlarına saldırılar düzenlediklerini açıkladı. Suudi Arabistan liderliğindeki ve gruba karşı savaşan koalisyon ise iki füzeyi düşürdüğünü bildirdi. İki taraf arasındaki çatışmaların şiddetlendiği bir dönemde gerçekleşen bu açıklamalar, bölgede tansiyonun daha da yükselmesine yol açtı.
Gelişmenin Arka Planı
Husilerin askeri sözcüsü Yahya Sari, yaptığı yazılı açıklamada, Suudi Arabistan'ın güneyindeki Cizan ve Necran bölgelerinde bulunan petrol tesislerine ve havalimanlarına yönelik bir dizi saldırı gerçekleştirdiklerini belirtti. Sari, saldırıların bu tesislerdeki askeri hedefleri vurduğunu öne sürdü. Suudi Arabistan resmi haber ajansı SPA ise koalisyon güçlerinin Cizan ve Necran üzerinde iki füze düşürdüğünü, ancak herhangi bir hasar veya can kaybı bildirilmediğini aktardı. Koalisyon sözcüsü Turki el-Malki, düşürülen füzelerin İran yapımı olduğunu iddia etti.
Bu saldırılar, Yemen'de yaklaşık altı yıldır süren çatışmaların son halkası. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, 2015 yılında Husilerin başkent Sana'a'yı ele geçirmesinin ardından Yemen hükümetini desteklemek için operasyonlara başlamıştı. O tarihten bu yana on binlerce kişi hayatını kaybetti, ülke dünyanın en büyük insani krizlerinden biriyle karşı karşıya. Husiler, son aylarda Suudi Arabistan'a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarını artırmış durumda. Suudi koalisyonu ise Yemen'deki hedeflere hava saldırıları düzenliyor.
Husilerin son açıklaması, Birleşmiş Milletler'in Yemen özel temsilcisi Martin Griffiths'in taraflar arasında ateşkes sağlamak için yürüttüğü çabalara rağmen geldi. Griffiths, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, çatışmaların azaltılması ve insani yardımların engelsiz ulaştırılması için taraflarla görüşmelerin sürdüğünü belirtmişti. Ancak son gelişmeler, diplomatik çabaların henüz somut bir sonuç vermediğini gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Husilerin Suudi petrol tesislerine yönelik saldırıları, küresel enerji piyasaları açısından da kritik önem taşıyor. Suudi Arabistan, dünyanın en büyük petrol ihracatçılarından biri ve fiyatlar üzerinde belirleyici bir aktör. Eylül 2019'da Husilerin Suudi Arabistan'ın Abqaiq ve Khurais tesislerine düzenlediği ve Riyad'ın İran'ı suçladığı saldırılar, küresel petrol arzında günlük 5,7 milyon varillik bir kesintiye yol açmış ve fiyatların kısa sürede yüzde 20'ye yakın artmasına neden olmuştu. Son saldırıların benzer bir etki yaratıp yaratmayacağı, saldırıların boyutuna ve Suudi tesislerinde hasar olup olmadığına bağlı. Şu ana kadar Suudi yetkililerden tesislerde herhangi bir hasar olduğuna dair bir açıklama gelmedi.
Bölgesel güç dengesi açısından ise Husilerin artan saldırı kapasitesi, İran'ın Yemen üzerinden Suudi Arabistan'a yönelik bir tehdit unsuru oluşturduğu yorumlarına yol açıyor. Suudi Arabistan ve müttefiki ABD, Husilerin füze ve insansız hava araçlarını İran'dan temin ettiğini savunuyor. İran ise bu iddiaları reddediyor. BM uzmanları da geçmiş raporlarında Husilerin kullandığı silahların bazılarının İran menşeli olduğunu tespit etmişti. Bu durum, Yemen savaşını yalnızca bir iç çatışma olmaktan çıkarıp, Suudi Arabistan ile İran arasındaki vekalet savaşının bir cephesi haline getiriyor.
Uluslararası toplum, Yemen'deki insani kriz nedeniyle ateşkes çağrılarını sürdürüyor. BM'ye göre, ülke nüfusunun yüzde 80'i insani yardıma muhtaç durumda ve milyonlarca kişi kıtlık riskiyle karşı karşıya. Suudi koalisyonunun Yemen'e yönelik hava ve deniz ablukası, yardımların ulaştırılmasını zorlaştırıyor. Husilerin Suudi topraklarına yönelik saldırıları ise koalisyonun misilleme olasılığını artırarak sivil kayıpları daha da körüklüyor.
ABD, Husilerin saldırılarını kınayarak Suudi Arabistan'ın güvenliğine olan bağlılığını yineledi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, İran'ın Husilere verdiği desteğin bölgesel istikrarı tehdit ettiği belirtildi. İngiltere ve Fransa da taraflara itidal çağrısında bulundu. Ancak uluslararası tepkiler, çatışmayı sona erdirecek somut bir adımın atılmasını sağlayamıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Yemen krizinde insani boyuta ve siyasi çözüme vurgu yapan bir tutum izliyor. Suudi Arabistan'ın petrol tesislerine yönelik saldırılar, küresel enerji arz güvenliğini tehdit ederek petrol fiyatlarında dalgalanma yaratabilir; bu da enerji ithalatçısı Türkiye'nin ekonomisi için risk oluşturur. Ayrıca çatışmanın tırmanması, bölgede istikrarsızlığı artırarak Türkiye'nin güvenlik kaygılarını derinleştirebilir. Ankara, Suudi Arabistan ve İran ile dengeli ilişkiler yürütürken, Yemen'de kalıcı barış için diplomatik çabaları desteklemeye devam ediyor.
