Yemen'deki İran destekli Husiler, Kızıldeniz'in güneyindeki stratejik Babülmendep Boğazı'ndan geçen ticari gemilerden ücret almayı değerlendiriyor. Bu hamle, küresel deniz ticaretinin en kritik geçiş noktalarından birinde yeni bir gerilim yaratabilir. Husilerin liderliğindeki yönetim, uluslararası toplumun tanımadığı bir yapı olarak, bölgedeki deniz trafiğinden ekonomik gelir elde etmeyi hedefliyor. Uzmanlar, bu adımın uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve küresel tedarik zincirlerini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Husiler, 2014 yılından bu yana Yemen'in başkenti Sana'yı kontrol ediyor ve uluslararası alanda meşru hükümet olarak tanınmıyor. Buna rağmen, Kızıldeniz'in güney girişi olan Babülmendep Boğazı üzerinde askeri ve operasyonel bir hakimiyet kurmuş durumdalar. Bu boğaz, Avrupa ile Asya arasındaki en kısa deniz yolu olarak günde milyonlarca varil petrol ve doğal gaz ile yüz binlerce konteynerin taşındığı bir hat.
Son aylarda Husiler, İsrail ile Hamas arasındaki çatışmalara tepki olarak Kızıldeniz'de İsrail bağlantılı gemilere yönelik saldırılar düzenledi. Bu saldırılar, küresel deniz ticaretinde güvenlik endişelerini artırdı ve bazı şirketler rotalarını Ümit Burnu'na çevirmek zorunda kaldı. Şimdi ise Husilerin ücret uygulama planı, bu bölgedeki ticari hareketliliği daha da karmaşık hale getirebilir.
Husi yetkililerin, geçiş ücretlerini Yemen'in ekonomik kalkınması için bir kaynak olarak sundukları belirtiliyor. Ancak uluslararası hukukta, bir devletin karasularından geçişte ücret talep etme yetkisi yalnızca belirli hizmetler karşılığında ve makul sınırlar içinde tanınır. Husilerin bu girişimi, gemilerin serbest geçiş hakkını ihlal eden bir uygulama olarak değerlendiriliyor.
Mısır'ın Süveyş Kanalı'ndan elde ettiği gelirlerin azalmasına benzer bir etki yaratabilecek bu durum, bölge ekonomileri için ek bir yük oluşturabilir. Kızıldeniz'deki ticaret hacminin daralması, özellikle enerji fiyatları üzerinde baskı yaratabilir ve küresel enflasyonu tetikleyebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Husilerin bu girişimi, sadece Yemen'i ilgilendiren bir konu olmaktan çıkmış durumda. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bölgesel güçler, Kızıldeniz'deki güvenlik tehditlerine karşı askeri önlemlerini artırmış durumda. Özellikle Suudi Arabistan, Husilere karşı koalisyonun liderliğini yürütmüş, ancak son dönemde barış görüşmeleri de sürdürüyor.
Küresel ölçekte ise ABD, İngiltere ve diğer Batılı ülkeler, Kızıldeniz'deki deniz ticaretini korumak amacıyla devriye gemileri gönderiyor. Ancak Husilerin ücret planı, bu askeri varlığa rağmen ticari gemilerin güvenliğini garanti altına almanın zorluğunu gösteriyor. Bu durum, uluslararası toplumun Yemen'deki istikrarsızlığın bölgesel ticarete olan etkisini göz ardı edemeyeceğini ortaya koyuyor.
İran'ın Husilere verdiği destek, bu girişimin İran'ın bölgesel stratejisiyle paralel olduğunu düşündürüyor. İran, Kızıldeniz'deki gerilimi kendi lehine kullanmak ve Suudi Arabistan'ın etkisini zayıflatmak isteyebilir. Bu bağlamda, Husilerin ücret talebi, İran'ın vekalet savaşı taktiğinin bir parçası olarak görülebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Babülmendep Boğazı, Türkiye için de kritik bir deniz ticaret rotasıdır. Türkiye'nin Avrupa, Orta Doğu ve Asya ile olan ticaretinin önemli bir kısmı Kızıldeniz üzerinden gerçekleşmektedir. Husilerin geçiş ücreti uygulaması, Türk şirketlerinin bu rotadaki maliyetlerini artırabilir ve tedarik zincirlerinde aksamalara yol açabilir. Türkiye, bölgedeki deniz güvenliği ve ticaretin serbest akışı konusunda uluslararası çabalara katkı sağlamakta; ancak bu yeni gelişme, Türk dış politikasının Kızıldeniz'deki durumu daha yakından izlemesini gerektirmektedir.
