Petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiğinin beklenmedik şekilde artması ve ABD ile İran arasındaki dolaylı müzakerelerde ilerleme kaydedildiğine dair işaretlerin piyasalara yansımasıyla üst üste üçüncü günde de düşüşünü sürdürüyor. Brent petrolün varili 75 doların altına gerilerken, Batı Teksas türü (WTI) ham petrol de 71 dolar seviyelerine kadar indi. Bu düşüş, küresel enerji piyasalarında arz fazlası endişelerinin yeniden canlanmasına ve yatırımcıların jeopolitik risk primini düşürmesine yol açtı.
Hürmüz Boğazı'nda Tanker Trafiği Rekor Kırıyor
Petrol fiyatlarındaki gerilemenin en önemli nedeni, Basra Körfezi ile Umman Denizi'ni birbirine bağlayan Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankeri sayısındaki belirgin artış. Verilere göre, boğazdan günlük geçen tanker sayısı son iki haftada yüzde 15 artarak 2023 yılı ortalamasının üzerine çıktı. Bu durum, İran'ın bölgedeki askeri tatbikatları ve olası bir abluka tehdidinin kısa vadede gerçekleşmeyeceği şeklinde yorumlanıyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre, Hürmüz Boğazı dünya petrolünün yaklaşık yüzde 21'inin geçtiği stratejik bir su yolu. Normal koşullarda günde 17 milyon varilden fazla petrol bu boğazdan taşınıyor. Tanker takip şirketlerinden elde edilen son bilgiler, boğazda herhangi bir daralma ya da gecikme olmadığını, aksine akışın hızlandığını gösteriyor.
ABD-İran Görüşmelerinde İlerleme Sinyalleri
Petrol piyasalarındaki bir diğer önemli gelişme, ABD ile İran arasında Umman’ın ara buluculuğunda devam eden dolaylı müzakerelerde kaydedilen ilerleme. İki ülke arasında nükleer anlaşma ve yaptırımların hafifletilmesi konularında yürütülen görüşmelerin olumlu bir ivme kazandığı belirtiliyor. Diplomatik kaynaklara göre, taraflar teknik düzeyde bazı somut adımlar üzerinde anlaşmaya yaklaşmış durumda.
Anlaşma sağlanması halinde, İran'ın günlük 1.5 milyon varil civarında olan ham petrol ihracatının 2 milyon varilin üzerine çıkabileceği ve böylece küresel arzın önemli ölçüde artacağı tahmin ediliyor. OPEC üyesi olan İran, halihazırda ABD yaptırımları nedeniyle potansiyel üretim kapasitesinin altında çalışıyor. Olası bir anlaşma, piyasaya fazladan petrol arzı sağlayarak fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir.
Küresel Ekonomi ve Talep Endişeleri
Fiyatlardaki düşüşte arz yönlü faktörler kadar talep endişeleri de etkili oluyor. Başta Çin olmak üzere büyük petrol ithalatçısı ülkelerde ekonomik büyümenin yavaşladığına dair veriler, petrol talebinin beklenenden düşük kalabileceği yönünde sinyaller veriyor. Çin'de sanayi üretimi ve imalat PMI verilerinin zayıf gelmesi, dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olan ülkede talebin durgunlaştığı endişelerini artırdı.
Diğer yandan, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımları ve güçlü dolar, petrol gibi dolar cinsinden fiyatlanan emtiaların daha pahalı hale gelmesine neden olarak talebi baskılıyor. Yatırımcılar, küresel ekonomik yavaşlamanın derinleşmesi halinde petrol talebinin daha da gerileyebileceği riskini fiyatlamaya başladı.
Petrol Piyasalarında Teknik Görünüm
Teknik analistlere göre, Brent petrol 75 dolar seviyesini aşağı kırarak önemli bir destek noktasını kaybetti. Bu seviyenin altında kalınması halinde bir sonraki destek 72 dolar olarak görülüyor. WTI'da ise 70 dolar psikolojik eşik konumunda. Piyasalar, önümüzdeki haftalarda OPEC+'ın üretim politikasına ilişkin açıklamalarını ve jeopolitik gelişmeleri yakından izleyecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Petrol fiyatlarındaki düşüş, net petrol ithalatçısı olan Türkiye için olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Enerji maliyetlerinin azalması, cari açık üzerinde baskıyı hafifletebilir ve enflasyonla mücadeleye katkı sağlayabilir. Ayrıca, ABD-İran görüşmelerindeki ilerleme, Türkiye'nin enerji tedarikinde çeşitlendirme stratejisi açısından da önem taşıyor. İran'la yaptırım riski olmadan ticaret yapabilme olasılığı, Türkiye'nin doğalgaz ve petrol alımında İran'ı yeniden değerlendirmesine yol açabilir. Ancak, jeopolitik gerginliklerin tamamen sona ermemesi ve bölgedeki istikrarsızlık riski, Türkiye'nin enerji güvenliği planlamasında dikkate alması gereken faktörler arasında yer alıyor.
