New York Times muhabiri Farnaz Fassihi, İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in cenaze törenini, 'şahit olduğum hiçbir şeye benzemiyordu' sözleriyle tanımladı. Tahran'da düzenlenen törene milyonlarca kişinin katıldığı bildiriliyor. Fassihi, kalabalığın büyüklüğü ve duygu yoğunluğunun, İran'da daha önce tanık olduğu her türlü kitlesel olayı geride bıraktığını ifade etti.
Cenaze Töreninin Ayrıntıları
Tahran Üniversitesi kampüsünde başlayan tören, kentin ana caddelerinden geçen dev bir kortejle devam etti. Fassihi, insanların tabuta dokunmak için birbirleriyle yarıştığını, dualar ve ağıtlar eşliğinde ilerleyen kalabalığın kilometrelerce uzadığını aktardı. Tören sırasında yaşanan izdihamda en az 40 kişinin hayatını kaybettiği, 200'den fazla kişinin yaralandığı öğrenildi. Resmi makamlar, ölenler arasında Hamaney'in yakın korumalarından bazılarının da bulunduğunu teyit etti.
Cenaze töreni, İran'ın son 40 yıldaki en büyük kitlesel toplanmalarından biri olarak kayıtlara geçti. Uzmanlar, bu denli büyük bir katılımın, rejimin popülerliği hakkında önemli bir gösterge olduğu kadar, Hamaney'in ardından yaşanabilecek liderlik krizi konusunda da soru işaretleri doğurduğunu belirtiyor. Özellikle reformist ve muhafazakâr kanatlar arasındaki gerilim, yeni liderin seçilme sürecinde belirleyici olacak.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Hamaney'in ölümü, Ortadoğu'da dengeleri sarsacak bir gelişme olarak değerlendiriliyor. İran, Yemen'deki Husiler, Suriye'deki rejim ve Lübnan'daki Hizbullah üzerinde belirleyici bir etkiye sahipti. Yeni liderin bu yapılarla ilişkileri ve özellikle nükleer program konusunda izleyeceği politika, bölge ülkeleri ve Batılı güçler tarafından yakından takip edilecek. Ayrıca ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları ve İsrail'le artan gerilim, Hamaney sonrası dönemde daha da karmaşık bir hal alabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile binlerce yıllık sınır komşuluğu ve son dönemde Suriye, Irak ve Kafkaslar'da karşı karşıya geldiği politikalar nedeniyle bu gelişmeden doğrudan etkilenecek. Hamaney sonrası İran'da yaşanacak istikrarsızlık, sınır güvenliğinden enerji ticaretine kadar pek çok alanda Türkiye'yi etkileyebilir. Özellikle İran'da yaşanacak olası bir güç boşluğu, Türkiye'nin terörle mücadele ve mülteci politikalarını da etkileyebilir. Ayrıca İran'la dostane ilişkilerini sürdüren Türkiye'nin, yeni dönemde Tahran'da denge siyaseti izlemesi bekleniyor. Ankara'nın, Washington ve Tel Aviv'le ilişkileri de bu değişimden etkilenebilir.
