Hong Kong polisi, Tiananmen Meydanı baskınının 37. yıl dönümü nedeniyle Causeway Bay bölgesinde anma etkinliği düzenleyen yedi kişiyi gözaltına aldı. Perşembe akşamı gerçekleşen operasyonda, siyah giysili, ellerinde çiçek ve tespih taşıyan şahısların polis tarafından durdurulduğu ve kimliklerinin tespit edildiği bildirildi. Gözaltına alınanlar arasında, kapatılan Sosyal Demokrat Cephe'nin eski başkanı Chan Po-ying'in de bulunduğu aktarıldı. Hong Kong polisi, güvenlik gerekçesiyle bölgedeki devriyeleri artırdıklarını ve 7 kişinin "kamu düzenini bozma" şüphesiyle gözaltına alındığını duyurdu.
Gelişmenin arka planı
Çin Anakarası'ndaki Tiananmen Meydanı'nda 1989 yılında gerçekleşen olayların yıl dönümü, her yıl belirli çevreler tarafından sessizce anılmaktadır. Hong Kong, 1997'de İngiltere'den Çin'e devredilmesinin ardından farklı bir hukuk sistemiyle yönetilmeye devam etmesine rağmen, ulusal güvenlik yasasının 2020'de yürürlüğe girmesiyle protesto ve anma etkinlikleri sıkı bir şekilde denetleniyor. Polis, anmaya katılanların "güvenlik tehdidi" oluşturduğunu öne sürerek devriyeleri yoğunlaştırdı. Chan Po-ying, daha önce de benzer etkinliklerde tutuklanmıştı. Gözaltı işlemlerinin ardından şahısların karakola götürüldüğü ve sorgulandığı öğrenildi.
Yerel basına yansıyan görüntülerde, polisin anma yapanları sırtlarına el koyarak yönlendirdiği, bazı kişilerin ellerindeki çiçekleri alıp imha ettiği görüldü. Olay, Batı basınında da geniş yankı bulurken, insan hakları örgütleri ulusal güvenlik yasasının ifade özgürlüğünü baskılamak için kullanıldığını belirtti. Çin hükümeti ise, ulusal güvenlik yasasının Hong Kong'da istikrarı sağladığını savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Tiananmen anmalarına yönelik müdahaleler, yalnızca Hong Kong'da değil, Çin diasporası ve Batı ülkelerinde de yankı uyandırıyor. Her yıl birçok ülkede Çin büyükelçilikleri önünde küçük çaplı protestolar düzenleniyor. Hong Kong'un otoriterleşme eğilimi, Batı ile Çin arasında bir gerginlik konusu olmaya devam ediyor. ABD ve Avrupa Birliği, ulusal güvenlik yasasını kınarken, Çin bunu iç işlerine müdahale olarak nitelendiriyor. Bu tür olaylar, Hong Kong'un özerk yapısının aşındığı yönündeki eleştirileri güçlendiriyor ve uluslararası kamuoyunda Çin karşıtı bir algı yaratıyor.
Öte yandan, Asya güvenlik mimarisinde Hong Kong'un statüsü, bölgesel jeopolitiği etkileyen bir faktör haline gelmiş durumda. Tayvan, bu gelişmeleri "tek Çin" politikası ile ilişkilendiriyor; bazı analistler, Hong Kong'daki baskıların Tayvan'ın bağımsızlık yanlısı pozisyonunu güçlendirebileceğini öne sürüyor. Bölgesel ticaret ve yatırım akışları ise istikrar kaygılarından etkilenmiyor görünse de, uzun vadede Hong Kong'un bir finans merkezi olarak cazibesi sorgulanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Hong Kong konusunda resmi olarak Çin'in toprak bütünlüğünü tanımakla birlikte, ifade özgürlüğüne verdiği önem çerçevesinde bu tür olayları yakından izlemektedir. Türkiye-Çin ilişkileri, özellikle ticaret ve yatırım alanında gelişme trendindedir; ancak insan hakları ihlallerine yönelik eleştiriler, bu ilişkilerde diplomatik bir denge gerektirir. Türkiye, benzer şekilde kendi iç güvenlik yasalarıyla ilgili uluslararası eleştirilere maruz kalmış bir ülke olarak, Hong Kong'daki durumu anlayışla karşılasa da, küresel insan hakları normlarına aykırı uygulamalar karşısında sessiz kalmamalıdır. Bu olay, Ankara'nın Pekin ile stratejik ortaklığını sürdürürken, Batılı müttefikleriyle insan hakları konusunda iş birliğini nasıl dengeleyeceği sorusunu yeniden gündeme getirmektedir.
