Hizbullah Yürütme Konseyi Başkanı Ali Daamoush, İsrail ile son dönemde yaşanan savaşlarda evleri yıkılan Lübnanlı ailelere tazminat ödeneceğini duyurdu. Daamoush, yaptığı açıklamada, örgütün mağdur ailelerin zararlarını karşılamak için kapsamlı bir program başlattığını belirtti. Tazminatların, özellikle 2006 savaşı ve sonrasında İsrail saldırılarında evlerini kaybeden aileleri kapsayacağı ifade edildi. Açıklama, Lübnan'da ekonomik krizin derinleştiği ve altyapının hâlâ onarılamadığı bir dönemde geldi.
Savaşın yıkımı ve tazminat süreci
Hizbullah, 2006 yılındaki 34 günlük savaşta binlerce evin yıkıldığı ve büyük çaplı altyapı hasarı oluştuğu biliniyor. O dönemde örgüt, hızlı bir şekilde yeniden inşa çalışmaları başlatmış ve mağdur ailelere konut sağlamıştı. Ancak bu kez, son yıllarda yaşanan ve özellikle 2024 yılında tırmanan çatışmalarda hasar gören evler de tazminat kapsamına alınıyor. Daamoush'un açıklaması, Hizbullah'ın savaş sonrası yeniden inşa ve halk desteğini güçlendirme politikasının bir devamı niteliğinde.
Tazminat programının detayları netleşmemekle birlikte, örgütün daha önceki deneyimlerine dayanarak, hasar tespit komisyonları oluşturulacağı ve ödemelerin aşamalı yapılacağı tahmin ediliyor. Hizbullah, geçmişte olduğu gibi, uluslararası yardım kuruluşları ve İran'dan gelen fonlarla bu tazminatları finanse edebilir. Ancak Lübnan'ın içinde bulunduğu ekonomik çöküş ve bankacılık krizi, ödemelerin lojistiğini zorlaştırabilir.
Lübnan hükümeti ise konuya mesafeli. Hükümet yetkilileri, tazminat ödemelerinin devlet eliyle yapılması gerektiğini savunurken, Hizbullah'ın bağımsız hareket etmesinin siyasi dengeleri etkileyebileceği belirtiliyor. Ülkedeki mezhepsel siyaset ve Hizbullah'ın silahlı gücü, bu tür yardımların aynı zamanda bir nüfuz aracı olarak görülmesine yol açıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Hizbullah'ın tazminat hamlesi, İsrail ile yaşanan çatışmaların ardından bölgede artan gerilim ortamında gerçekleşiyor. İsrail, Hizbullah'ın yeniden inşa faaliyetlerini ve sivil altyapıya yönelik desteğini, örgütün gücünü pekiştirme çabası olarak değerlendiriyor. Son aylarda İsrail'in Lübnan'a yönelik hava saldırıları, Hizbullah'ın askeri kapasitesini hedef alırken, sivil kayıplar da yaşandı. Tazminat açıklaması, Hizbullah'ın halk nezdindeki meşruiyetini koruma ve savaş sonrası travmayı yönetme stratejisinin bir parçası.
Uluslararası toplum, Lübnan'ın istikrarı ve İsrail ile Hizbullah arasındaki gerginliğin azaltılması için çaba harcıyor. Ancak Hizbullah'ın bağımsız tazminat programı, devletin zayıflığını ve alternatif güç merkezlerinin varlığını gözler önüne seriyor. Bölgesel aktörler, İran'ın Hizbullah üzerinden Lübnan'daki etkisini sürdürme çabası olarak yorumluyor. Suudi Arabistan ve ABD ise Hizbullah'ın silahsızlandırılması ve devlet kurumlarının güçlendirilmesi çağrılarını yineliyor.
Ekonomik açıdan, Lübnan'ın döviz rezervleri tükenmiş durumda ve yeniden inşa maliyetleri milyarlarca doları buluyor. Hizbullah'ın tazminat ödemeleri, kısa vadede mağdur aileler için rahatlama sağlasa da, ülkenin genel ekonomik toparlanmasına katkısı sınırlı kalacak. Uzmanlar, bu tür yardımların bağımlılık yaratabileceği ve devletin sorumluluğunu azaltabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Lübnan'daki gelişmeleri yakından takip ediyor. Hizbullah'ın tazminat hamlesi, Türkiye'nin bölgedeki istikrar arayışları ve insani yardım politikaları açısından dikkatle izlenmeli. Türkiye, geçmişte Lübnan'a insani yardım göndermiş ve yeniden inşa çabalarına destek vermişti. Ancak Hizbullah'ın bağımsız hareket etmesi, Türkiye'nin Lübnan hükümetiyle olan ilişkilerini ve bölgesel denge politikasını etkileyebilir. Türkiye, İsrail ile Hizbullah arasındaki gerilimin tırmanmasından endişe duyuyor; zira bu durum Doğu Akdeniz'deki güvenlik ortamını ve enerji projelerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Lübnan'daki ekonomik kriz ve istikrarsızlık, Türkiye'ye yönelik göç riskini artırabilir. Türkiye'nin, Hizbullah'ın tazminat programını yakından izleyerek, Lübnan'ın egemenlik ve toprak bütünlüğünü vurgulayan bir diplomasi yürütmesi bekleniyor.
