Teksas Temsilciler Meclisi adayı Gina Hinojosa, eyaletteki bütçe fazlasını doğrudan vatandaşlara aktarmayı öngören radikal bir planı gündeme taşıdı. Hinojosa, seçilmesi halinde her Teksaslı haneye 1500 dolar nakdi yardım göndereceğini açıkladı. Bu öneri, Teksas Valisi Greg Abbott ile sert bir siyasi tartışmanın fitilini ateşledi. Abbott, planı 'sorumsuz ve popülist' olarak nitelerken, Hinojosa fazlanın halka ait olduğunu savunuyor. Teksas'ın 2023 yılı itibarıyla 32.7 milyar dolar bütçe fazlası bulunuyor. Demokrat Partili Hinojosa, bu kaynağın bir kısmının doğrudan halka verilmesinin hem ekonomik canlılık sağlayacağını hem de sosyal adaletsizliği azaltacağını belirtiyor. Abbott ise fazlanın eğitim, altyapı ve vergi indirimlerine yönlendirilmesini istiyor.
Planın Detayları ve Tartışmalar
Hinojosa'nın 'Teksas Halk Payı' adını verdiği program, her aileye üç ayda bir 500 dolar olmak üzere yıllık 1500 dolar ödenmesini içeriyor. Plan, 2024 mali yılında başlamak üzere tasarlanmış. Hinojosa'ya göre bu program, eyaletin en savunmasız ailelerine nefes aldıracak. Kâr amacı gütmeyen Every Texan kuruluşunun 2023 raporuna göre, Teksas'ta hanelerin yüzde 15'i gıda güvensizliği çekiyor. Hinojosa, fazlanın artan konut maliyetleri ve enflasyon karşısında doğrudan destek için kullanılması gerektiğini vurguluyor. Abbott ise planın 'sürdürülemez' olduğunu ve uzun vadede Teksas'ın kredi notuna zarar vereceğini iddia ediyor. Eyaletin Cumhuriyetçi çoğunluklu meclisinin bu öneriyi kabul etmesi beklenmiyor. Ancak Hinojosa, konuyu referanduma götürme niyetini de dile getirdi.
ABD'deki Benzer Uygulamalar ve Siyasi Yansımalar
Nakdi yardım planları ABD'de son yıllarda popüler hale geldi. COVID-19 pandemisi sırasında federal hükümet tüm vatandaşlara 1200 dolar ödemişti. Kaliforniya, New Mexico ve Maine gibi eyaletler de çeşitli doğrudan ödeme programları denedi. Hinojosa'nın planı, bu eyaletlerin programlarından daha kapsamlı. Uzmanlar, Teksas fazlasının bu ödemeleri en az 2 yıl boyunca karşılayabileceğini hesaplıyor. Öte yandan Abbott, 2024 başkanlık seçimleri öncesinde Demokratların bu tür popülist vaatlerle oy devşirmeye çalıştığını söylüyor. Teksas, 2024 seçimlerinde kritik bir eyalet. Hinojosa, bu planla özellikle Hispanik ve genç seçmenlere ulaşmayı hedefliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu tartışma, Türkiye'de de sıkça gündeme gelen bütçe fazlasının veya kamu kaynaklarının doğrudan vatandaşa aktarılması yöntemi açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'de benzer nakdi yardım programları (sosyal yardımlar, enerji desteği) uygulanırken, Hinojosa'nın evrensel taban gelire yaklaşan modeli, kaynak dağıtımında alternatif bir yaklaşım sunuyor. Ayrıca bu durum, federal yapılı devletlerde eyalet valileri ile yerel meclisler arasındaki yetki çatışmalarının mali politikaya etkisini gösteriyor. Türk dış politikası açısından doğrudan bir bağ olmamakla birlikte, Amerika'da sosyal harcama trendlerini izlemek, Türkiye'nin uluslararası sosyal politika normlarını anlaması açısından değerli.
