Hindistan'ın ABD ile ilişkilerini dengeleme çabası, giderek tek taraflı bir yönelime dönüşüyor. Ancak bu yönelim, Washington'un beklentilerini karşılamaktan uzak. Hindistan, ABD'nin Çin'e karşı sert politikalarını ve Ukrayna'daki tutumunu desteklemekte isteksiz davranırken, karşılığında somut ödüller alamıyor. Bu durum, Hindistan için 'sopa var, havuca yok' bir ilişki tablosu ortaya çıkarıyor.
Arka Plan: Stratejik Ortaklığın Evrimi
Hindistan ve ABD arasındaki ilişkiler, Soğuk Savaş döneminden bu yana inişli çıkışlı bir seyir izledi. 1990'lardan itibaren ekonomik reformlar ve nükleer anlaşmalarla yakınlaşan iki ülke, özellikle 2008 nükleer işbirliği anlaşmasıyla stratejik ortaklık düzeyine ulaştı. Ancak son yıllarda, Hindistan'ın Rusya ile askeri bağlarını sürdürmesi ve Çin ile sınır anlaşmazlıklarını diplomatik yollarla çözmeye çalışması, ABD'nin beklentileriyle çelişiyor.
ABD, Hindistan'ı Çin'in bölgesel hakimiyetine karşı bir denge unsuru olarak görüyor. Ancak Hindistan, Çin ile doğrudan karşı karşıya gelmekten kaçınarak, kendi çıkarlarını önceliyor. Bu durum, Washington'da hayal kırıklığı yaratıyor. Özellikle Quad (Japonya, Avustralya, Hindistan ve ABD) çerçevesindeki ortak askeri tatbikatlar ve tedarik zinciri girişimleri, Hindistan'ın isteksiz tutumu nedeniyle istenen ivmeyi kazanamıyor.
Hindistan'ın Rusya ile olan savunma ortaklığı, ABD'nin en büyük rahatsızlık kaynağı. Hindistan, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemlerini alarak ABD'nin CAATSA yaptırımlarını riske attı. ABD, bu konuda Hindistan'a muafiyet tanımış olsa da, Kongre'deki bazı çevreler bu esnekliğe karşı çıkıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Hindistan'ın Arayışı
Hindistan, geleneksel olarak 'bağlantısız' bir dış politika izliyordu. Ancak Çin'in yükselişi, Hindistan'ı ABD ile daha yakın ilişki kurmaya itti. Yine de Hindistan, Çin ile ticari ilişkilerini bozmak istemiyor. 2023 yılında Hindistan-Çin ticaret hacmi 136 milyar doları aşarken, Hindistan'ın ABD ile ticareti 128 milyar dolar düzeyindeydi. Bu denge, Hindistan'ın iki ülke arasında sıkışmasına neden oluyor.
ABD'nin Hindistan'a yönelik beklentileri, sadece askeri alanla sınırlı değil. Washington, Hindistan'ın Rus petrolü alımını artırmasından da rahatsız. Ukrayna savaşı sonrası Batı yaptırımlarından kaçınmak için Rus petrolüne yönelen Hindistan, ABD'nin baskısına rağmen bu alımı artırdı. ABD'den gelen 'petrol alımını sınırlama' çağrılarına uymayan Hindistan, enerji güvenliğini önceliyor.
Hindistan'ın ABD'ye yönelik bu 'sadakat' çabası, karşılığında çok az getiri sağlıyor. ABD, Hindistan'a teknoloji transferi ve savunma işbirliği konusunda vaatlerde bulunsa da, bu vaatlerin çoğu somutlaşmadı. Örneğin, Hindistan'ın ABD yapımı savaş uçakları ve insansız hava araçları satın alma talepleri, Kongre'deki onay süreçleri nedeniyle yavaş ilerliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan'ın ABD ile yaşadığı bu gerilim, Türkiye için önemli dersler barındırıyor. Türkiye de benzer şekilde Rusya ile S-400 alımı yaparak ABD'nin CAATSA yaptırımlarına maruz kalmıştı. Hindistan'ın bu konuda ABD'den daha esnek bir muamele görmesi, Türkiye'nin itirazlarına rağmen, Washington'un jeopolitik önceliklerine göre farklı standartlar uyguladığını gösteriyor. Ayrıca, Hindistan'ın çok kutuplu dünya vizyonu ve bağımsız dış politika çabası, Türkiye'nin kendi dış politikasına benzer bir yönelim sergiliyor. Ankara, bu gelişmeyi, ABD ile ilişkilerde 'karşılıklı çıkar' dengesinin ne kadar kırılgan olduğuna dair bir uyarı olarak okumalıdır.
