Hindistan hükümeti, kırsal kesimde milyonlarca yoksul aileye yılda 100 gün ücretli iş garantisi veren Mahatma Gandhi Ulusal Kırsal İstihdam Garantisi Yasası’nı (MGNREGA) kapsamlı bir şekilde yeniden yapılandırma kararı aldı. Eleştirmenler, yapılan değişikliklerin programı fiilen işlevsiz hale getirdiğini savunuyor. Reform paketi, iş talep etme süreçlerini dijitalleştirirken, ödemeleri doğrudan banka hesaplarına aktararak yolsuzluğu azaltmayı hedefliyor. Ancak uzmanlar, bu adımların kırsal yoksulları daha da kırılgan hale getirebileceği uyarısında bulunuyor.
Reformların arka planı
2005 yılında yürürlüğe giren MGNREGA, Hindistan’ın en büyük sosyal güvenlik ağlarından biri olarak kabul ediliyor. Yasa, kırsal hanelere yılda en az 100 gün vasıfsız iş garantisi veriyor. Pandemi döneminde kentlerden kırsala göç eden milyonlarca işçi için can simidi olan program, 2020-2021 mali yılında rekor düzeyde 3,8 milyar iş günü yarattı. Ancak hükümet, programın maliyetinin arttığını ve verimsizleştiğini öne sürüyor. Yeni düzenlemeyle, iş başvurularının yalnızca çevrimiçi yapılabilmesi, ödemelerin Aadhaar (biyometrik kimlik) sistemine bağlanması ve işyerlerinin GPS koordinatlarının kaydedilmesi gibi değişiklikler getirildi. Yetkililer, bu adımların şeffaflığı artıracağını ve sahte kayıtları önleyeceğini belirtiyor.
Ancak eleştirmenler, dijitalleşmenin kırsal bölgelerdeki internet eksikliği ve dijital okuryazarlık sorunları nedeniyle milyonlarca kişiyi sistem dışı bırakacağını ileri sürüyor. Özellikle kadınlar, yaşlılar ve yoksul haneler bu değişiklikten en fazla etkilenecek gruplar arasında yer alıyor. Hindistan Kırsal Kalkınma Bakanlığı’nın verilerine göre, programın uygulandığı bölgelerdeki hanelerin yalnızca %30’unun akıllı telefona erişimi bulunuyor. Ayrıca, iş talep etme sürecindeki bürokratik engellerin artması, programın amacına ulaşmasını zorlaştırabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
MGNREGA’daki bu değişiklik, sadece Hindistan için değil, benzer sosyal koruma programları uygulayan diğer gelişmekte olan ülkeler için de önemli bir örnek teşkil ediyor. Dünya Bankası ve IMF gibi kuruluşlar, sosyal yardım programlarının dijitalleşmesini teşvik ederken, uygulamadaki zorluklar sıkça göz ardı ediliyor. Hindistan deneyimi, teknoloji odaklı reformların kapsayıcılık ve erişilebilirlik sorunlarını beraberinde getirebileceğini gösteriyor. Öte yandan, programın etkinliği azalırsa, kırsal yoksulluk ve göç dalgaları artabilir. Bu da komşu ülkelerdeki işgücü piyasalarını ve bölgesel istikrarı etkileyebilir. Hindistan’ın işsizlik oranının %8,5’e yaklaştığı bir dönemde, MGNREGA’nın zayıflaması, sosyal huzursuzluğu tetikleyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan’ın sosyal yardım reformları, Türkiye’nin sosyal güvenlik ağlarının dijitalleşmesi sürecine ışık tutuyor. Türkiye’de de İŞKUR ve sosyal yardım ödemeleri gibi alanlarda dijital dönüşüm hızla ilerlerken, erişilebilirlik ve kapsayıcılık sorunları benzer şekilde gündeme gelebilir. Özellikle kırsal kesimdeki yaşlı ve düşük gelirli vatandaşların dijital okuryazarlık seviyesi, reformların başarısını etkileyebilir. Hindistan örneği, teknolojinin sosyal politikaların etkinliğini artırabileceği gibi, yanlış uygulandığında en kırılgan grupları dışlayabileceğini gösteriyor. Türkiye, bu deneyimden yola çıkarak sosyal yardım sistemini yenilerken kapsayıcılık ilkesini ön planda tutmalıdır.
