Hindistan’ın Çin’e yeni atanan Büyükelçisi Vikram Doraiswami, iki ülke arasındaki ilişkileri onarma çabaları kapsamında, Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB) gibi yeni kurumsal mimariler oluşturulmasının küresel ekonomideki “güvenlik öncelikli” yaklaşımı hafifletebileceğini belirtti. Mayıs ayında göreve başlayan Doraiswami, Pekin’deki düşünce kuruluşlarında yaptığı konuşmalarda, Hindistan ve Çin’in ticari bağlarını derinleştirme potansiyeline vurgu yaparken, mevcut jeopolitik gerilimlerin aşılmasında ortak kurumların rolüne dikkat çekti. Büyükelçi, AIIB’nin kuruluş felsefesini örnek göstererek, benzer mekanizmaların Asya ve ötesinde karşılıklı bağımlılığı artırabileceğini ifade etti.
İkili İlişkilerde Yeni Bir Dönem mi?
Hindistan ve Çin arasındaki ilişkiler, 2020 yılında Himalayalar’da yaşanan sınır çatışmasının ardından gerilmişti. İki ülke, stratejik rekabetin yanı sıra ticaret dengesizlikleri ve teknoloji alanındaki anlaşmazlıklar nedeniyle zaman zaman karşı karşıya geliyor. Doraiswami’nin bu çıkışı, Yeni Delhi yönetiminin Pekin ile ekonomik bağları siyasi ve askeri sorunlardan ayrıştırma çabasının bir parçası olarak yorumlanıyor. Büyükelçi, konuşmasında “Ekonomik işbirliği için yeni kurumsal çerçeveler geliştirebiliriz. AIIB bu konuda başarılı bir örnek teşkil ediyor” dedi. AIIB, Çin’in öncülüğünde 2016 yılında faaliyete geçmiş ve bugün 100’den fazla üyesiyle küresel altyapı yatırımlarına finansman sağlıyor.
Hindistan, AIIB’nin kurucu üyelerinden biri olmasına rağmen, özellikle Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’ne (BRI) temkinli yaklaşıyor. Doraiswami’nin vurguladığı “yeni kurumsal mimari” ifadesi, Hindistan’ın BRI’ye alternatif olarak görebileceği, daha şeffaf ve sürdürülebilir yatırım platformlarına işaret ediyor olabilir. Uzmanlara göre, iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2022’de 135 milyar doları aşmış durumda, ancak bu rakamın büyük kısmı Çin lehine seyrediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Asya’nın Yeni Ekonomik Mimarisi
Doraiswami’nin çağrısı, küresel ticaret ve yatırım sisteminin artan jeopolitik gerilimlerle şekillendiği bir döneme denk geliyor. ABD-Çin rekabeti, Rusya-Ukrayna savaşı ve tedarik zinciri krizleri, ülkeleri ekonomik ilişkilerini güvenlik kaygılarıyla yeniden değerlendirmeye itiyor. Büyükelçi, bu ortamda AIIB modelinin “güvenlik-ekonomi dengesi” açısından bir örnek teşkil ettiğini savundu. AIIB, Batı liderliğindeki Dünya Bankası ve IMF’ye alternatif bir kalkınma bankası olarak kurulmuş, zamanla şeffaflık ve yönetişim standartları konusunda eleştirilere maruz kalmış olsa da, birçok Asya ülkesi için önemli bir finansman kaynağı haline gelmişti.
Hindistan ve Çin’in işbirliği, yalnızca ikili ilişkileri değil, aynı zamanda Asya’nın küresel ekonomideki ağırlığını da etkileyebilir. İki ülke, BRICS ve Şanghay İşbirliği Örgütü gibi platformlarda bir araya gelirken, Doraiswami’nin bu çıkışı, çok taraflı kurumlar aracılığıyla işbirliği alanlarını genişletme niyetini gösteriyor. Öte yandan, Hindistan’ın Çin’e olan bağımlılığı ve ticaret açığı, özellikle hassas teknoloji sektörlerinde süregelen bir endişe kaynağı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin Asya’daki ekonomik ve diplomatik angajmanları açısından dolaylı ama önemli sinyaller taşıyor. Türkiye, AIIB’ye üye ülkeler arasında yer almakta ve bu platform aracılığıyla altyapı yatırımlarına erişim sağlamaktadır. Hindistan-Çin ilişkilerinde ekonomik işbirliğine yapılan vurgu, Türkiye’nin de Orta Koridor girişimi bağlamında Çin ve Hindistan ile dengeli ilişkiler kurma çabalarına paralel bir vizyon sunmaktadır. Ayrıca, Asya’da yeni finansal ve kurumsal mekanizmaların gelişmesi, Türkiye’nin küresel ticarette alternatif kanallara yönelme stratejisiyle örtüşmektedir. Ancak, Doraiswami’nin önerisinin uygulanabilirliği, iki ülke arasındaki güven bunalımının aşılmasına bağlı olduğundan, kısa vadede büyük bir dönüşüm beklenmemektedir.
