Hindistan muhalefet lideri Anish Gawande, Paris yakınlarında açılışı yapılan BAPS Hindu tapınağına ilişkin ciddi soru işaretleri ortaya attı. Gawande, bu olayın Eyfel Kulesi'ndeki kadın personele yönelik muamele tartışmasından ibaret olmadığını, Hindistan'ın yurt dışındaki imajını ve devlet-din ilişkilerini ilgilendiren daha geniş bir skandalı gözler önüne serdiğini savundu. Tartışma, Fransa'da resmi açılışı gerçekleşen tapınağın niteliği ve Hindistan hükümetinin bu açılıştaki rolü üzerine yoğunlaşıyor.
Olayın Arka Planı
Paris'in kuzey banliyösünde inşa edilen BAPS (Bochasanwasi Akshar Purushottam Swaminarayan Sanstha) tapınağı, Avrupa'nın en büyük Hindu tapınaklarından biri olarak tanımlanıyor. Açılış törenine Hindistan'dan üst düzey yetkililerin katılması, olayın sadece dini bir açılış olmanın ötesine geçtiği yorumlarına yol açtı. Hindistan muhalefeti, tapınağın inşasında çalışan işçilerin hakları ve tapınağın finansman kaynakları konusunda şeffaflık talep ediyor.
Anish Gawande, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Bu bir devlet ziyareti mi?" sorusunu yönelterek, Hindistan hükümetinin dini bir kuruluşun açılışına resmi düzeyde müdahil olmasının laiklik ilkesiyle bağdaşmadığını vurguladı. Gawande'ye göre olay, Eyfel Kulesi'nde kadın çalışanlara yönelik ayrımcı muamele iddialarıyla birlikte ele alındığında, Hindistan'ın uluslararası alandaki itibarını zedeleyen bir tablo oluşturuyor.
Fransa'daki Hindu toplumu, tapınağın açılışını kültürel bir zenginlik olarak görürken, bazı sivil toplum kuruluşları tapınağın arkasındaki organizasyonun Hindistan'daki siyasi iktidarla yakın ilişkilerine dikkat çekiyor. BAPS, dünya çapında yüzlerce tapınak ve kültür merkezi işleten bir kuruluş olarak biliniyor. Ancak son yıllarda özellikle Kuzey Amerika ve Avrupa'daki projelerinde işçi hakları ihlalleri ve çevresel etkiler nedeniyle eleştirilerin odağında yer alıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Olay, Avrupa'da yükselen Hindu milliyetçiliği algısı ve diaspora siyaseti açısından önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor. Fransa, laiklik ilkesine sıkı sıkıya bağlı bir ülke olarak bilinirken, dini bir yapının bu denli görünür bir açılış organizasyonuna ev sahipliği yapması, ülkedeki din-devlet ilişkileri tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Öte yandan Hindistan hükümetinin yurt dışındaki Hindu projelerine verdiği destek, ülkenin yumuşak güç stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Uluslararası ilişkiler uzmanları, bu tür olayların Hindistan'ın Batı ile ilişkilerinde zaman zaman gerginlik yarattığına işaret ediyor. Özellikle insan hakları ve azınlık hakları konusunda hassas olan Avrupa ülkeleri, Hindistan'daki dini ayrımcılık iddialarına karşı mesafeli duruş sergiliyor. BAPS tapınağı etrafındaki tartışmalar, bu hassasiyetin somut bir yansıması olarak okunabilir.
Ayrıca, Hindistan muhalefetinin konuyu uluslararası platforma taşıması, ülke içi siyasi mücadelenin dış politikaya yansıması olarak yorumlanıyor. Gawande'nin açıklamaları, iktidardaki BJP hükümetinin dini kuruluşlarla olan ilişkisini sorgulayan daha geniş bir muhalefet stratejisinin parçası. Bu durum, Hindistan'ın 2024 genel seçimleri sonrası siyasi atmosferinde din ve devlet işlerinin nasıl konumlandırıldığına dair ipuçları veriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, laiklik ilkesini anayasal düzeyde koruyan ve dini yapıların siyasi amaçlarla kullanılmasına mesafeli duran bir ülke olarak, Fransa'daki bu tartışmayı yakından izlemeli. Olay, Avrupa'da din-devlet ilişkilerinin nasıl şekillendiğine dair bir örnek sunarken, Türkiye'nin AB sürecinde laiklik ve din özgürlüğü dengesi konusundaki hassasiyetlerini hatırlatıyor. Ayrıca Hindistan ile stratejik ortaklığı olan Türkiye için, Hindistan'daki dini azınlıkların durumu ve diaspora siyaseti, ikili ilişkilerde dolaylı da olsa bir faktör olarak öne çıkabilir.
