ABD yönetimi, yeni uyuşturucu tarifeleri kapsamında Hindistan'dan ithal edilen jenerik ilaçları muaf tutarak dikkatleri Hint ilaç sanayisinin jeopolitik konumuna çevirdi. Washington'un bu hamlesi, kısa vadede Hint üreticileri rahatlatsa da, Hindistan'ın "dünyanın eczanesi" olarak bilinen ilaç sektörünün asıl kırılganlığı, Çin'e olan hammadde bağımlılığında yatıyor. Bu bağımlılık, yalnızca Hindistan için değil, aynı zamanda küresel ilaç tedarik zincirinin önemli bir parçası olan Batılı ülkeler için de stratejik bir risk teşkil ediyor.
Gelişmenin Arka Planı: Tarife Muafiyeti ve Görünmeyen Tehlike
ABD, Çin menşeli ilaç ve kimyasallara yönelik yeni tarifeler getirirken, Hindistan'dan gelen jenerik ilaçları bu kapsam dışında bıraktı. Karar, Hint ilaç firmalarının ABD pazarındaki hakimiyetini koruma amacı taşıyor. Oysa Hint ilaç sanayisinin görünmeyen kırılganlığı, üretimde kullanılan aktif farmasötik bileşenlerin (API) ve ara kimyasalların yaklaşık yüzde 70'ini Çin'den temin etmesinden kaynaklanıyor. Çin'in Pandemi döneminde lojistik kısıtlamaları ve tedarik darboğazları, bu bağımlılığın ne denli ciddi olduğunu ortaya koymuştu. Washington, tarife muafiyetiyle Hint ilaçlarını koruyarak aslında kendi ilaç güvenliğini de garanti altına almaya çalışıyor, ancak Çin'e olan bağımlılık devam ettiği sürece bu koruma sınırlı kalıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Çin Bağımlılığı ve Batı'nın Açmazı
Hindistan'ın ilaç sanayisi, jenerik ilaç üretiminde dünya lideri konumunda. ABD'deki reçeteli ilaçların önemli bir bölümü Hindistan'dan geliyor. Ancak bu üretimin temel girdisi olan API'lerin büyük kısmı Çin'de üretiliyor. Bu durum, Pekin'in potansiyel bir ticari veya jeopolitik krizde ilaç tedarikini bir silah olarak kullanma ihtimalini gündeme getiriyor. Batılı ülkeler, özellikle Avrupa Birliği ve ABD, ilaç tedarik zincirlerini çeşitlendirme ve yerli API üretimini teşvik etme çabasında. Ancak bu süreç yüksek maliyetler ve uzun yıllar gerektiriyor. Hindistan ise Çin'e olan bağımlılığını azaltmak için yerli API üretimini artırmaya yönelik teşvikler sunsa da, Çin'in ölçek ekonomisi ve düşük maliyet avantajı karşısında henüz rekabetçi olamıyor. Bu kısır döngü, küresel ilaç güvenliğini tehdit eden yapısal bir sorun olarak varlığını sürdürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan'ın ilaç sanayisindeki Çin bağımlılığı, Türkiye için de önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, benzer şekilde API ve kimyasal hammadde ithalatında Çin'e bağımlı durumda. Yerli ilaç üretimini artırma hedefleri, bu kritik girdilerin tedarik güvenliği sağlanmadıkça tam anlamıyla gerçekleşemez. Türkiye'nin, Hindistan gibi büyük üreticilerle rekabet etmekten ziyade, kendi bölgesinde (Orta Doğu, Balkanlar, Orta Asya) güvenilir bir ilaç tedarik merkezi olma stratejisi izlemesi ve API üretiminde çeşitlendirme ve yerelleşme politikalarını hızlandırması gerekiyor. Aksi takdirde, jeopolitik gerilimlerin ilaç tedarik zincirini kesintiye uğratması durumunda Türkiye de kırılgan konumda kalacaktır.
