Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, 2-4 Mayıs 2024 tarihlerinde Moğolistan’a resmi bir ziyaret gerçekleştirdi. Ziyaretin ana gündem maddeleri arasında ikili ticaretin artırılması, savunma işbirliğinin derinleştirilmesi ve Avrasya-Hint-Pasifik bağlantısı kapsamında ulaştırma ve enerji projelerinde ortaklık yer aldı. Jaishankar, Moğolistan Dışişleri Bakanı Battsetseg Batmunkh ile görüşmeler yaparken, aynı zamanda Moğolistan Başbakanı Luvsannamsrain Oyun-Erdene tarafından da kabul edildi. Bu ziyaret, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın kurulmasının 10. yılına denk gelmesi açısından da önem taşıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Hindistan ve Moğolistan arasındaki ilişkiler, soğuk savaş dönemine kadar uzanıyor. İki ülke, 1955 yılında diplomatik ilişkiler kurdu ve o tarihten bu yana dostane bağlarını sürdürüyor. Özellikle 2015 yılında imzalanan Stratejik Ortaklık Anlaşması ile ilişkiler yeni bir boyut kazandı. Hindistan, Moğolistan’a kalkınma yardımları, eğitim bursları ve savunma ekipmanı sağlarken, Moğolistan da Hindistan’ın “Doğu’ya Bak” politikasında önemli bir ortak olarak görülüyor. Jaishankar’ın ziyareti sırasında, iki ülke arasında ticareti kolaylaştırmak ve yatırımı teşvik etmek amacıyla bir Mutabakat Zaptı imzalandı. Ayrıca, Moğolistan’ın zengin maden kaynaklarına (kömür, bakır, nadir toprak elementleri) erişim ve bu kaynakların işlenmesi konularında işbirliği fırsatları ele alındı. Hindistan, özellikle nadir toprak elementleri konusunda Moğolistan ile ortaklık yaparak Çin’e olan bağımlılığını azaltmayı hedefliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ziyaret, aynı zamanda Hindistan’ın Hint-Pasifik bölgesindeki stratejik vizyonunun bir parçası olarak değerlendiriliyor. Hindistan, Avrasya bağlantısını güçlendirerek Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’ne (Belt and Road Initiative) alternatif oluşturmayı amaçlıyor. Bu bağlamda, Japonya ve ABD ile birlikte yürütülen Asya-Afrika Büyüme Koridoru projeleri ve Uluslararası Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru gibi girişimler öne çıkıyor. Moğolistan, coğrafi konumu itibarıyla Rusya ile Çin arasında bir köprü konumunda bulunuyor. Jaishankar’ın ziyareti, Moğolistan’ın “üçüncü komşu” politikasını da destekliyor; bu politika ile Moğolistan, Rusya ve Çin’e alternatif olarak Japonya, ABD, Hindistan gibi ülkelerle ilişkilerini derinleştirmeye çalışıyor. Ziyaret sırasında, iki ülke ortak askeri tatbikatlar yapma ve siber güvenlik alanında işbirliğini artırma konusunda mutabık kaldı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan-Moğolistan işbirliğinin derinleşmesi, Türkiye’nin Orta Asya ve Asya-Pasifik politikaları açısından dolaylı etkiler taşıyor. Hindistan’ın Moğolistan ile geliştirdiği bağlar, Türkiye’nin de aktif olduğu Avrasya enerji ve ulaştırma koridorlarında rekabeti artırabilir. Ancak Türkiye, Hindistan ile ticari ilişkilerini geliştirme potansiyeline sahip; özellikle savunma sanayi ve lojistik alanlarında işbirliği fırsatları mevcut. Ayrıca, Moğolistan’ın “üçüncü komşu” arayışı, Türkiye’nin de bölgede diplomatik ağını genişletmesi için bir fırsat penceresi sunuyor. Türkiye’nin, Hindistan-Moğolistan ekseninde oluşan dengeleri yakından takip etmesi, Orta Asya’daki çıkarları açısından stratejik önem taşıyor.
