Hindistan ile Bangladeş arasındaki ikili ilişkilerde son dönemde yaşanan güven eksikliği, özellikle Bangladeşli diplomatların Delhi yönetimine yönelik artan eleştirileriyle gün yüzüne çıkıyor. Bangladeş Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, Hindistan'ın yasadışı göç konusundaki yüksek tonda söylemlerinin iki ülke arasındaki iş birliği ruhuna zarar verdiğini belirtiyor. Dakka, bunun yerine 1996 tarihli Ganj Su Antlaşması'nın yenilenmesi, ortak nehir yönetimi ve ticaretin kolaylaştırılması gibi somut meselelere odaklanılmasını talep ediyor. Taraflar arasında Aralık 2024'te yapılan son resmi temaslarda bu konuların gündeme geldiği öğrenildi.
Ganj Su Antlaşması ve yasadışı göç tartışmaları
1996 yılında imzalanan Ganj Su Antlaşması, Bangladeş'in kurak mevsimde Ganj nehrinden belirli bir miktar su almasını garanti altına alıyor. Ancak anlaşma 2026'da sona erecek ve yenilenmesi için müzakereler henüz başlamadı. Bangladeşli yetkililer, Hindistan'ın özellikle Assam ve Batı Bengal'deki yasadışı göçmenlere yönelik sert söylemlerinin su anlaşması gibi hayati konuları gölgelediğini düşünüyor. Hindistan İçişleri Bakanlığı verilerine göre, 2023-2024 döneminde Bangladeş sınırından 1.200'den fazla kişi yasadışı geçiş yaparken yakalandı. Oysa Bangladeş, sorunun abartıldığını ve bu retoriğin ikili ekonomik iş birliğini sekteye uğrattığını savunuyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2023'te 15 milyar doları aşmış olsa da, Bangladeş'in tekstil ihracatının Hindistan tarafından uygulanan tarife dışı engellerle karşılaştığı belirtiliyor.
Bölgesel boyut: Güney Asya'da değişen dinamikler
Hindistan-Bangladeş ilişkilerindeki bu güven bunalımı, Güney Asya bölgesel jeopolitiğinde de yansımalar buluyor. Çin'in Bangladeş'e yönelik artan yatırımları ve Kuşak-Yol Girişimi projeleri, Hindistan'ı endişelendiriyor. Pekin, 2023'te Bangladeş'e 2 milyar doların üzerinde kredi ve hibe sağladı. Ayrıca Bangladeş-Myanmar-Hindistan üçgeninde yer alan enerji koridorları ve altyapı projeleri, Dakka'nın dış politikada çeşitlenmesine olanak tanıyor. Buna karşın Hindistan, Bangladeş'in iç siyasetinde de etkili olmaya devam ediyor; özellikle son genel seçimler öncesinde Muhafazakâr Parti'ye verdiği destek tartışma yaratmıştı. Her iki ülke de Güney Asya Bölgesel İşbirliği Teşkilatı (SAARC) üyesi olmasına rağmen, örgütün son yıllarda etkisiz kalması ikili sorunların çözümünü daha da zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Güney Asya stratejisi açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, bölgesel istikrarsızlığın küresel tedarik zincirlerine yansımaları dolayısıyla önem taşıyor. Bangladeş, Türk tekstil ve hazır giyim sektörü için önemli bir tedarikçi konumunda. Hindistan ile yaşanan ticari gerilimler, Bangladeş'in ihracatında alternatif pazarlar arayışını hızlandırabilir; bu da Türkiye için yeni fırsatlar doğurabilir. Ayrıca Türkiye, Bangladeş ile savunma sanayii ve insani yardım alanlarında iş birliğini geliştirmiştir. Hindistan'ın Çin karşısında denge arayışı, Türkiye'nin Güney Asya'da çok yönlü diplomatik angajmanını gerektirebilir.
