Hind Rajab Vakfı, İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich hakkında İtalya'da "soykırım tahrik" suçlamasıyla suç duyurusunda bulundu. Şikayet, Gazze'de işlenen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlara ilişkin evrensel yargı yetkisi temelinde yapıldı. Vakıf, Smotrich'in Filistinlilere yönelik soykırım çağrılarını ve Gazze'deki askeri operasyonlara verdiği açık desteği gerekçe gösterdi.
Şikayetin arka planı: Hind Rajab Vakfı ve hukuki mücadele
Hind Rajab Vakfı, adını Gazze'de 2024 yılında İsrail askerleri tarafından öldürülen 6 yaşındaki Filistinli kız çocuğu Hind Rajab'dan alıyor. Vakıf, uluslararası hukuk mekanizmalarını kullanarak İsrailli yetkililerin savaş suçlarından yargılanmasını amaçlıyor. Daha önce birçok ülkede benzer suç duyurularında bulunan vakıf, evrensel yargı yetkisi ilkesine dayanarak, işlenen suçların mağdurlarının veya faillerinin bulunduğu ülkelerde dava açabiliyor.
İtalya'da yapılan şikayet, Smotrich'in 2024 yılında yaptığı ve Filistinlilerin "yok edilmesi" gerektiğini ima eden açıklamalarına dayanıyor. Smotrich, Gazze'ye yönelik insani yardımların engellenmesi çağrısında bulunmuş ve bölgenin "tamamen yok edilmesi" gerektiğini söylemişti. Vakıf avukatları, bu tür ifadelerin soykırım suçunun tahriki kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
Uluslararası hukuk ve evrensel yargı yetkisi
Evrensel yargı yetkisi, belirli ağır suçların (soykırım, savaş suçları, insanlığa karşı suçlar) failinin veya mağdurunun uyruğuna bakılmaksızın herhangi bir ülkede yargılanabilmesine olanak tanıyor. İtalya, 2002 yılında yürürlüğe giren yasasıyla bu yetkiyi kullanabiliyor. Ancak İtalya'nın daha önce İsrailli yetkililer hakkında açılan davalarda isteksiz davrandığı biliniyor.
Hind Rajab Vakfı'nın İtalya'daki girişimi, Avrupa'da İsrail'e yönelik artan hukuki baskının bir parçası. Geçtiğimiz aylarda İspanya, Belçika ve Güney Afrika gibi ülkelerde de benzer suç duyuruları yapılmıştı. Güney Afrika, Aralık 2023'te Uluslararası Adalet Divanı'nda İsrail aleyhine soykırım davası açmıştı.
İsrail'in tepkisi ve uluslararası yankılar
İsrail hükümeti, kendisine yönelik soykırım suçlamalarını reddediyor ve bu tür girişimleri "antisemitik" olarak nitelendiriyor. İsrail Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, "Bu tür davaların hiçbir hukuki temeli yoktur ve İsrail'in kendini savunma hakkını hedef almaktadır" açıklamasını yaptı. Smotrich ise şikayetle ilgili henüz bir açıklama yapmadı.
Uluslararası hukuk uzmanları, evrensel yargı yetkisi davalarının genellikle siyasi engellerle karşılaştığını ancak yine de önemli bir baskı aracı olduğunu belirtiyor. İtalya'nın şikayeti kabul edip etmeyeceği belirsiz. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'nin hükümeti, İsrail'e desteğini açıkça dile getirmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Gazze'deki eylemlerini soykırım olarak nitelendiriyor ve uluslararası mahkemelerde İsrail aleyhine yürütülen davalara müdahil olma yönünde adımlar attı. Hind Rajab Vakfı'nın İtalya'daki girişimi, Türkiye'nin uluslararası hukuk zemininde İsrail'e karşı verdiği mücadeleyi destekler nitelikte. Türkiye, benzer şekilde kendi yargı organları aracılığıyla İsrailli yetkililer hakkında soruşturma başlatmış ve bazı davalar açmıştı. Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin meselesindeki diplomatik ve hukuki çabalarını güçlendirebilir ve İslam dünyasında İsrail'e karşı ortak bir hukuk cephesi oluşturma potansiyelini artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin evrensel yargı yetkisi konusundaki tutumunu netleştirmesi ve bu tür davalara destek vermesi, bölgesel liderlik iddiasını pekiştirebilir.
