ABD Savunma Bakanı adayı Pete Hegseth'in Yeni Zelanda'yı savunma harcamalarında "bedavacılık" yapmakla suçlaması, Wellington'da siyasetin üçüncü rayına dokundu. Hegseth, geçtiğimiz hafta Senato onay oturumunda yaptığı açıklamada, Yeni Zelanda'nın NATO ve diğer müttefik savunma yükümlülüklerini yerine getirmediğini, ülkenin savunma harcamalarının GSYİH'nın yalnızca yüzde 1,4'ü seviyesinde kaldığını ve bu oranın ittifak içinde kabul edilemez olduğunu belirtti. Hegseth'in sözleri, Wellington'da hem iktidar hem de muhalefet kanadında şok etkisi yarattı.
Gelişmenin arka planı
Hegseth'in suçlamaları, Yeni Zelanda'nın uzun süredir devam eden pasifist dış politika geleneğine doğrudan bir meydan okuma olarak değerlendiriliyor. Ülke, 1980'lerden bu yana nükleer silahsızlanma ve barışçıl diplomasi odaklı bir çizgi izliyor. Ancak Çin'in Pasifik'te artan askeri varlığı karşısında ABD ve müttefikleri, Wellington'dan daha fazla savunma katkısı bekliyor.
Yeni Zelanda Başbakanı Christopher Luxon, Hegseth'in açıklamalarına ihtiyatlı yaklaştı. Luxon, ülkesinin savunma harcamalarını artırma konusunda kararlı olduğunu ancak bu sürecin kendi ulusal öncelikleri doğrultusunda ilerleyeceğini vurguladı. Öte yandan muhalefetteki İşçi Partisi lideri Chris Hipkins, ABD'nin bu tür suçlamalarının Yeni Zelanda'nın egemenliğine bir müdahale anlamına geldiğini savundu.
Bölgesel veya küresel boyut
Hegseth'in çıkışı, ABD'nin Çin'in Asya-Pasifik'teki genişlemesini durdurma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Washington, geleneksel müttefiklerini savunma harcamalarını artırmaya ve Çin karşısında daha aktif bir rol üstlenmeye çağırıyor. Yeni Zelanda ise Çin ile ekonomik ilişkilerini korumak ile güvenlik bağlarını güçlendirmek arasında hassas bir denge kurmaya çalışıyor.
Avustralya ve Japonya gibi bölge ülkeleri de savunma harcamalarını son yıllarda önemli ölçüde artırmışken, Yeni Zelanda'nın bu konuda isteksiz görünmesi ABD'de hayal kırıklığı yaratıyor. Bazı analistlere göre Hegseth'in sözleri, sadece Yeni Zelanda'yı değil, benzer tutum sergileyen diğer küçük müttefikleri de hedef alan bir mesaj niteliği taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin de içinde bulunduğu geniş jeopolitik tabloyu etkiliyor. ABD'nin müttefiklerinden artan savunma katkısı talebi, bir süredir Türkiye'ye yönelik S-400 ve F-35 krizinde de görüldü. Benzer şekilde, Ankara'nın NATO içindeki konumu sıklıkla Washington'un beklentileriyle sınanıyor. Yeni Zelanda örneği, Türkiye'nin de savunma harcamaları ve bağımsız dış politika arasında bir denge kurmak zorunda olduğunu hatırlatıyor. Türkiye, kendi ulusal güvenlik önceliklerini korurken, müttefiklik yükümlülüklerini yerine getirme baskısını her zaman hissetti.
