Hamas, 20 Temmuz 2024 tarihinde, örgütün siyasi büro başkanlığına Halil el-Hayya'nın getirildiğini duyurdu. Reuters muhabiri Nidal el-Muğrabi'nin aktardığına göre, el-Hayya geçen yıl Eylül ayında Katar'da İsrail tarafından düzenlenen bir suikast girişiminden sağ kurtulmuştu. Filistinli militan grubun yeni lideri olarak atanan el-Hayya, aynı zamanda İran'la yakın ilişkileriyle tanınıyor. Bu atama, Hamas'ın gelecekteki stratejisi ve bölgesel ittifaklar açısından kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Halil el-Hayya, 1960 yılında Gazze Şeridi'nde doğdu. İslami direniş hareketine genç yaşta katıldı ve hızla yükseldi. 2006 yılında Hamas'ın Filistin Yasama Konseyi'ndeki grup başkanı oldu. Özellikle diplomatik müzakerelerdeki rolüyle öne çıktı. 2023 yılında, Hamas'ın siyasi büro üyesi olarak Katar'da bulunuyordu. Eylül 2023'te Katar'ın başkenti Doha'daki ofisine düzenlenen bir saldırıda hedef alındı ancak saldırıdan yara almadan kurtuldu. İsrail'in bu girişimi, el-Hayya'nın örgüt içindeki önemini ve İsrail için bir tehdit oluşturduğunu gösterdi.
El-Hayya, Hamas'ın İran'la olan stratejik ortaklığını sürdürmesiyle biliniyor. İran, Hamas'a lojistik ve mali destek sağlarken, el-Hayya'nın Tahran'la kişisel bağları örgütün dış politika yöneliminde belirleyici olabilir. Yeni lider, İsrail-Filistin çatışmasında silahlı mücadele politikasını devam ettireceğini sinyallerini verdi. Ancak aynı zamanda Arap devletleriyle diyaloğa da açık olduğu belirtiliyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Halil el-Hayya'nın liderliği, Ortadoğu'da dengeleri değiştirme potansiyeli taşıyor. Özellikle İsrail'le süregelen çatışmalar, Gazze'deki insani kriz ve İran eksenli gerilimler göz önüne alındığında, el-Hayya'nın izleyeceği yol haritası bölge için belirleyici olacak. Hamas'ın içinde daha ılımlı ve daha sert kanat arasındaki dengeyi yönetmek zorunda kalacak.
Küresel düzeyde, ABD ve Avrupa Birliği, Hamas'ın terör örgütü olarak tanınmasına rağmen, el-Hayya'nın atanmasıyla birlikte diplomatik kanalların yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Özellikle Katar ve Mısır'ın arabuluculuğunda yürütülen ateşkes müzakereleri, yeni liderle birlikte farklı bir boyut kazanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Halil el-Hayya'nın liderliği, Türkiye'nin Filistin politikası açısından önemli bir gelişmedir. Türkiye, Hamas'ı meşru bir direniş örgütü olarak tanımakta ve siyasi kanadıyla ilişkilerini sürdürmektedir. El-Hayya'nın daha önce İstanbul'da düzenlenen toplantılara katıldığı ve Türk yetkililerle görüştüğü biliniyor. Yeni dönemde, Türkiye'nin Hamas'la ilişkilerini derinleştirmesi ve insani yardım faaliyetlerini artırması beklenebilir. Ayrıca, el-Hayya'nın İran'la yakın bağları, Türkiye'nin İran'la olan dengeli politikası içinde yeni bir faktör olarak değerlendirilebilir. Ankara, Filistin davasına verdiği desteği sürdürürken, Bölgesel istikrar açısından Hamas'ın daha ılımlı bir çizgiye çekilmesini tercih edecektir.
