Hamas'ın yeni siyasi lideri Halil el-Hayya, göreve seçilmesinin ardından yaptığı ilk konuşmada Gazze Şeridi'nde kalıcı bir ateşkes çağrısında bulundu. El-Hayya, Hamas'ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları'nın eski komutanlarından olup, son yıllarda özellikle İsrail'le yapılan dolaylı müzakerelerde önemli bir rol oynamıştı. Konuşmasında, “Filistin halkının temel talepleri olan işgalin sona ermesi, ablukanın kaldırılması ve mültecilerin geri dönüşü sağlanmadan kalıcı bir barış mümkün değildir” ifadelerini kullandı.
Gelişmenin Arka Planı
Halil el-Hayya, 2017 yılından bu yana Hamas Siyasi Büro üyesi olarak görev yapıyordu ve özellikle İsrail'le esir takası görüşmelerinde baş müzakereci olarak biliniyordu. Gazze'de doğan el-Hayya, 1980'lerde Hamas'a katıldı ve İsrail tarafından birçok kez tutuklandı. Yeni lider, selefi İsmail Haniye'nin suikast sonucu öldürülmesinin ardından geçen hafta yapılan seçimle bu göreve getirildi. Analistler, el-Hayya'nın daha pragmatik bir çizgi izleyerek Hamas'ın uluslararası meşruiyetini artırmaya çalışacağını belirtiyor.
El-Hayya konuşmasında, Filistinli gruplar arasında birliğin sağlanmasının önemine de vurgu yaparak, “Filistin davası ancak tüm ulusal güçlerin birlikte hareket etmesiyle başarıya ulaşabilir” dedi. Ayrıca Mısır, Katar ve Birleşmiş Milletler gibi arabulucularla temasların süreceğini kaydetti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hamas'ın liderlik değişikliği, İsrail-Hamas çatışmalarının yeniden alevlenme riski taşıdığı bir döneme denk geliyor. Uluslararası toplum, İsrail'in Gazze'ye yönelik askeri operasyonlarını sonlandırması ve sivillerin korunması için baskı yaparken, el-Hayya'nın kalıcı ateşkes çağrısı, Birleşmiş Milletler ve bazı Arap ülkeleri tarafından olumlu karşılandı. Ancak İsrail hükümetinden henüz resmi bir yanıt gelmedi. Bölgede, İran'ın Hamas'a verdiği desteğin boyutu ve Suudi Arabistan'ın normalleşme adımları gibi dinamikler, ateşkes çabalarının geleceğini etkileyebilir. El-Hayya'nın, özellikle İran'la ilişkileri güçlü olan bir isim olması, Tahran'ın Hamas üzerindeki etkisini sürdüreceğine işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Hamas ile siyasi ilişkilerini sürdüren ve Filistin davasına destek veren önemli ülkelerden biri. El-Hayya'nın ateşkes çağrısı, Ankara'nın bölgede istikrar ve barış arayışıyla örtüşüyor. Türkiye, İsrail ile normalleşme sürecinde Filistinlilerin haklarının korunmasını şart koşarken, el-Hayya'nın daha uzlaşmacı bir tutum sergilemesi, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü güçlendirebilir. Ayrıca, Gazze'de kalıcı ateşkes sağlanması, Doğu Akdeniz'de enerji ve güvenlik dengelerini olumlu etkileyebilir. Ancak, el-Hayya'nın İran'la yakın ilişkileri, Ankara'nın bölgedeki diğer aktörlerle olan dengeleri açısından dikkatle izlenmesi gereken bir unsur.
