Hamas, Gazze Şeridi'ndeki sivil yönetim yapısını fesh ederek yerine teknokratlardan oluşan bir komitenin devralmasına yeşil ışık yakarken, İran'da Ayetullah Hamaney'in naaşı Kum kentine getirildi. Filistin İslamcı örgütü Hamas, yıllardır fiilen yönettiği Gazze'de siyasi ve idari kontrolü bırakma kararı aldı. Örgütün siyasi kanadı, Gazze'deki hükümet organlarını feshederek bağımsız teknokratlardan oluşan geçici bir komitenin yönetimi devralmasını kabul etti. Bu adım, uluslararası toplumun uzun süredir talep ettiği bir reform olarak görülüyor.
Gelişmenin arka planı
Hamas'ın 2007 yılında Gazze'yi ele geçirmesinden bu yana bölgede uyguladığı idari yapı, uluslararası meşruiyet sorunları ve Filistin Yönetimi ile yaşanan bölünmüşlük nedeniyle sürekli eleştiriliyordu. Son yıllarda artan insani kriz, yeniden imar ihtiyacı ve dış baskılar, Hamas'ı yönetim modelini değiştirmeye zorladı. Karar, Mısır ve Katar arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerin ardından geldi. Yeni komitenin, başta sağlık, eğitim ve altyapı olmak üzere temel kamu hizmetlerini yürütmesi bekleniyor. Hamas, güvenlik ve direniş faaliyetlerini ise kendi askeri kanadı el-Kassam Tugayları aracılığıyla sürdürecek.
Bu hamle, örgütün siyasi kanadı ile askeri kanadı arasında zaman zaman yaşanan görüş ayrılıklarını da su yüzüne çıkarıyor. Analistler, kararın Hamas'ın uluslararası toplum nezdindeki imajını iyileştirme ve olası bir barış sürecine zemin hazırlama amacı taşıdığını belirtiyor. Ancak Hamas'ın tamamen siyasetten çekilmesi anlamına gelmiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Hamas'ın bu adımı, Filistin Yönetimi ile Gazze arasındaki bölünmüşlüğü sona erdirme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Batı Şeria merkezli Filistin Yönetimi lideri Mahmud Abbas, henüz resmi bir açıklama yapmadı. Mısır ve Katar, süreci desteklerken, İsrail'in bu gelişmeye nasıl yaklaşacağı merak konusu. İsrail, Hamas'ın yönetimden çekilmesini olumlu karşılasa da, teknokrat komitenin Hamas'ın gölgesinde hareket etmesinden endişe ediyor. Arap Birliği ve ABD, Gazze'de yeniden yapılanmayı memnuniyetle karşılarken, İran destekli gruplar ise kararı Filistin davasına ihanet olarak nitelendirebilir.
İran'da ise dini lider Ayetullah Ali Hamaney'in naaşının Kum kentine getirilmesi, ülkede geniş çaplı yas törenlerine sahne oluyor. Kum, İran'ın önemli dini merkezlerinden biri olarak biliniyor. Cenaze törenleri, İran'ın iç siyasetinde birlik mesajı verirken, bölgesel gelişmelerin gölgesinde gerçekleşiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Hamas'la kurduğu yakın ilişkilerle biliniyor. Hamas'ın sivil yönetimi teknokratlara devretmesi, Ankara'nın Filistin'de birliği sağlama çabalarıyla örtüşüyor. Türkiye, hem Hamas hem de Filistin Yönetimi ile diyaloğunu sürdürerek, Gazze'deki insani krizin hafifletilmesi için aktif rol oynuyor. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgede arabulucu konumunu güçlendirebilir. Ancak İran'daki gelişmeler, Tahran-Ankara ilişkilerinde belirsizlik yaratabilir. Türkiye, İran'da istikrarın korunmasını desteklerken, bölgesel dengeleri de yakından izliyor.
