Hamas, Gazze Şeridi’nde yedi yıldır fiilen yönetimi elinde bulunduran sivil hükümetini feshettiğini açıkladı. Açıklamaya göre, yönetim Birleşmiş Milletler (BM) tarafından desteklenen ve teknik bürokratlardan oluşan bir komisyona devredilecek. Ancak bu hamlenin sahada herhangi bir anlamlı değişiklik yaratıp yaratmayacağı şimdilik belirsiz. Hamas’ın bu kararı, uluslararası toplumun Gazze’nin yeniden imarı ve yönetimi konusundaki baskıları arasında geldi. Örgüt, 2007’den bu yana Gazze’yi kontrol ediyor ve 2017’de Filistin Yönetimi ile varılan uzlaşıya rağmen bölgedeki fiili yönetimini sürdürüyordu. Kararın, Gazze’deki insani krizin hafifletilmesi ve yeniden yapılanma sürecinin önünü açması bekleniyor.
Gelişmenin arka planı
Hamas, 2017’de Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ve El Fetih ile uzlaşı imzalamış, ancak bu uzlaşı Gazze’deki yönetim yapısında somut bir değişiklik getirmemişti. Hamas’ın sivil hükümeti, eğitim, sağlık, altyapı gibi temel hizmetleri yürütüyor, ancak uluslararası toplum tarafından tanınmıyordu. ABD, AB ve birçok Arap ülkesi Hamas’ı terör örgütü olarak listeliyor.
BM destekli komisyonun yapısına dair henüz net bir bilgi yok. Komisyonun, Filistin Yönetimi’ne bağlı olarak çalışması ve teknik bürokratlardan oluşması planlanıyor. Ancak Hamas’ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları’nın bu süreçten nasıl etkileneceği belirsiz. Uzmanlar, Hamas’ın sivil kanadını feshederek uluslararası meşruiyet kazanma ve üzerindeki yaptırımları hafifletme amacı güttüğünü belirtiyor.
Karar, Gazze’de yaşayan 2 milyondan fazla Filistinli için yeni bir dönemin başlangıcı olabilir. Bölge, İsrail’in 2007’den bu yana uyguladığı abluka ve son dönemdeki askeri operasyonlar nedeniyle ağır bir insani krizle karşı karşıya. BM’ye göre, Gazze nüfusunun yüzde 80’i dış yardıma bağımlı ve işsizlik oranı yüzde 50’nin üzerinde.
Bölgesel ve küresel boyut
Hamas’ın bu hamlesi, bölgesel dengeleri de etkileyebilir. Mısır, Katar ve Birleşmiş Milletler, taraflar arasında arabuluculuk yaparak kalıcı bir ateşkes ve Gazze’nin yeniden imarı için çaba gösteriyor. Ancak İsrail, Hamas’ın sivil hükümetini feshetmesini yeterli bir adım olarak görmeyebilir. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, daha önce Hamas’ın tamamen silahsızlandırılması ve Gazze’nin askerden arındırılması şartını koşmuştu.
ABD ve Avrupa Birliği ise bu gelişmeyi temkinli karşıladı. AB Dış İlişkiler Servisi’nden yapılan açıklamada, “Filistin Yönetimi’nin Gazze’de tam yetkiyle görev yapabilmesi için somut adımlar atılması gerekiyor” denildi. Hamas’ın kararı, Filistin Yönetimi lideri Mahmud Abbas’ın da pozisyonunu güçlendirebilir; Abbas, uzun süredir Gazze’nin kontrolünü talep ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Hamas ve Filistin Yönetimi arasında dengeli bir politika izliyor. Hamas’ın sivil hükümetini feshetmesi, Türkiye’nin de desteklediği Filistin iç uzlaşısı yolunda önemli bir adım. Ancak Hamas’ın askeri kanadıyla ilgili belirsizlik, Türkiye’nin bölgedeki arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir. Ankara, Gazze’nin yeniden imarı ve insani krizin hafifletilmesi için Katar ve Mısır’la iş birliği yapıyor. Bu gelişme, Türkiye’nin Filistin davasına desteğini sürdürürken, bölgesel istikrar için diplomatik çabalarını yoğunlaştırmasına neden olabilir.
