İngiltere'nin ekonomik büyümesini hızlandırmak için vergi sisteminin köklü bir şekilde sadeleştirilmesi ve aşırı düzenlemelerin kaldırılması gerektiği belirtildi. Eski İngiltere Merkez Bankası Başekonomisti ve şu an Başbakan Keir Starmer'ın danışmanı olan Andy Haldane, ülkenin karmaşık vergi yapısının yatırımları engellediğini ve ekonomik potansiyeli sınırladığını ifade etti. Haldane, "Bugünkü sistem, bir 'düzenleme sıklığı' haline geldi; bu sadece işletmeler için değil, aynı zamanda bireysel vergi mükellefleri için de büyük bir yük oluşturuyor" dedi. Hazine Bakanlığı'nın talebi üzerine hazırlanan raporda, Birleşik Krallık vergi kodunun son 20 yılda üç katına çıktığı ve yaklaşık 10.000 sayfayı aştığı vurgulandı.
Gelişmenin arka planı
Andy Haldane, İngiltere Merkez Bankası'nda 30 yılı aşkın bir kariyerin ardından 2021'de emekli olmuş ve ardından Kraliyet Sanat Derneği'nin (RSA) CEO'su olarak görev yapmıştı. Başbakan Starmer, geçtiğimiz haftalarda Haldane'yi resmi bir danışman olarak atadı. Haldane'nin raporu, İngiltere'nin G7 ülkeleri arasında en düşük büyüme oranına sahip olduğu bir dönemde yayımlandı. Raporda, işletmelerin üçte ikisinin vergi ve düzenleme karmaşıklığını büyümenin önündeki en büyük engellerden biri olarak gördüğü belirtiliyor. Ayrıca, İngiltere'nin uluslararası rekabet gücünü artırmak için kurumlar vergisi oranının %25'ten %20'ye düşürülmesi ve araştırma-geliştirme teşviklerinin basitleştirilmesi öneriliyor.
Haldane, mevcut sistemin özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) için büyük bir engel teşkil ettiğini belirtti. KOBİ'ler, İngiltere ekonomisinin bel kemiğini oluşturmasına rağmen, vergi beyannameleri ve düzenleyici uyum maliyetleri nedeniyle yılda ortalama 12.000 sterlin harcıyor. Bu durum, işletmelerin büyüme potansiyelini sınırlarken, istihdam yaratma kapasitelerini de olumsuz etkiliyor. Rapor, dijital vergi sistemlerine geçiş ve gerçek zamanlı veri paylaşımı gibi teknolojik çözümlerle maliyetlerin %50 oranında azaltılabileceğini öngörüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Haldane'nin önerileri, küresel bir trendin parçası olarak görülüyor. Dünya genelinde birçok ülke, ekonomik büyümeyi canlandırmak için vergi sistemlerini basitleştirme ve düzenlemeleri azaltma yoluna gidiyor. Örneğin, Yeni Zelanda ve Estonya, dijital vergi altyapılarıyla öne çıkarken, Singapur düşük kurumlar vergisi ve basit düzenlemelerle yabancı yatırım çekiyor. İngiltere'nin Brexit sonrası küresel ticaretteki konumunu güçlendirmek için bu tür reformlara ihtiyacı olduğu vurgulanıyor. Hazine Bakanı Rachel Reeves, raporu memnuniyetle karşıladığını belirterek, "Vergi sistemimizi modernize etmek ve büyümeyi teşvik etmek için bu önerileri dikkatle değerlendireceğiz" dedi. Ancak bazı ekonomistler, kurumlar vergisinin düşürülmesinin kamu hizmetlerinde kesintiye yol açabileceği uyarısında bulunuyor. İngiltere, şu anda yüksek enflasyon ve artan kamu borcu ile mücadele ederken, bu reformların maliyeti ve faydaları arasında bir denge kurulması gerekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin vergi reformu tartışmaları, Türkiye için de önemli dersler içeriyor. Türkiye'de de benzer şekilde karmaşık vergi yapısı ve yüksek düzenleyici yük, özellikle KOBİ'ler ve yabancı yatırımcılar için engel oluşturuyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın son dönemde vergi paketleriyle yaptığı düzenlemeler, benzer bir sadeleştirme ihtiyacını yansıtıyor. Küresel rekabet gücü için Türkiye'nin de vergi sistemini dijitalleştirmesi ve bürokratik engelleri azaltması gerekiyor. İngiltere'nin reform süreci, Türkiye için bir model oluşturabilir; ancak uygulama farklılıkları göz önünde bulundurulmalıdır. Her iki ülke de büyüme odaklı reformlarla yatırım ortamını iyileştirmeyi hedefliyor.
