Güney Kore’nin en büyük e-ticaret platformu olarak bilinen ve sıkça 'Güney Kore’nin Amazon’u’ diye anılan Coupang Inc., ülkenin rekabet kurumu tarafından 409 milyon dolar (yaklaşık 558 milyar won) tutarında rekor bir para cezasına çarptırıldı. Ceza, şirketin arama algoritmalarını kendi özel markalı ürünlerini kayırmak için manipüle ettiği iddialarına dayanıyor. Ancak bu karar, yalnızca bir ticari ceza davası olmanın ötesine geçerek ABD’de Delaware eyaletinde kurulmuş olan Coupang’ın statüsü nedeniyle Seul ile Washington arasında diplomatik bir gerginliğe de yol açtı. Güney Kore Adalet Bakanlığı, ABD’nin bu konuda kendilerine resmi bir talepte bulunduğunu doğrularken, Coupang yönetimi karara itiraz edeceklerini açıkladı.
Gelişmenin arka planı: Algoritma manipülasyonu ve tüketici mağduriyeti
Güney Kore Rekabet Kurumu (KFTC), yaptığı uzun soluklu soruşturma sonucunda Coupang’ın 2019 ile 2023 yılları arasında arama sonuçlarında kendi özel markalı ürünleri (Private Label) ve doğrudan tedarikçilerinden aldığı ürünleri, bağımsız satıcıların ürünlerine göre haksız şekilde üst sıralara taşıdığını tespit etti. KFTC’ye göre bu uygulama, tüketicilerin en iyi fiyat ve kaliteyi bulmasını engelleyerek rekabeti bozdu. Cezanın büyüklüğü, şirketin bu manipülasyondan elde ettiği haksız kazancın hesaplanmasıyla belirlendi. Coupang ise algoritmanın otomatik olarak çalıştığını ve kasıtlı bir manipülasyon olmadığını savunuyor.
Coupang, 2021 yılında New York Borsası’nda halka arz edilmiş ve piyasa değeri 60 milyar dolara kadar yükselmişti. Ancak şirket, son dönemde artan rekabet ve düzenleyici baskılarla karşı karşıya. KFTC, daha önce de Google ve Netflix gibi teknoloji devlerine rekor cezalar kesmişti. Bu yeni ceza, Coupang’ın Güney Kore’deki pazar hakimiyetini sarsabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Diplomatik boyut: ABD’nin müdahalesi ve egemenlik tartışmaları
Ceza kararının ardından ABD hükümeti, Güney Kore’ye resmi bir nota göndererek Coupang’ın ABD merkezli bir şirket olduğunu ve ABD-Güney Kore Serbest Ticaret Anlaşması (KORUS FTA) kapsamında koruma altında olduğunu ileri sürdü. Washington, Coupang’ın Delaware’de kayıtlı olması nedeniyle, KFTC’nin cezasının ABD şirketlerine karşı ayrımcı bir uygulama olduğunu ve uluslararası ticaret kurallarını ihlal ettiğini savunuyor. Seul yönetimi ise cezanın tamamen yerel rekabet hukuku çerçevesinde verildiğini ve ABD’nin bu müdahalesinin egemenlik haklarına saygısızlık olduğunu belirtiyor.
Uzmanlar, bu gerilimin iki ülke arasındaki ticari ilişkileri etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Coupang, Güney Kore’de yaklaşık 50.000 kişiye istihdam sağlıyor ve ülkenin e-ticaret pazarının yaklaşık %25’ine hakim. ABD ise Coupang’ın ana şirketi olarak Seul’e yönelik teknoloji şirketlerine uygulanan düzenlemeleri eleştiriyor. Bu durum, benzer şekilde ABD’de kurulmuş olan diğer Güney Kore merkezli teknoloji firmaları için de emsal teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye için bu gelişme, özellikle e-ticaret ve dijital platformların düzenlenmesi açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye’de de Rekabet Kurumu, benzer şekilde algoritma manipülasyonu nedeniyle yerli ve yabancı platformlara cezalar kesmişti. ABD’nin KORUS FTA’ya dayanarak yaptığı müdahale, Türkiye’nin de ABD ile ticari anlaşmalarında benzer koruma maddeleri talep edebileceğini gösteriyor. Öte yandan, Güney Kore’nin egemenlik vurgusu, Türkiye’nin ulusal dijital düzenlemelerini koruma konusunda elini güçlendirebilir. Küresel ticarette yeni tip gerilimlerin habercisi olan bu olay, Türkiye’nin de kendi platform ekonomisini düzenlerken uluslararası boyutları göz önünde bulundurması gerektiğini ortaya koyuyor.
