Güney Afrika, 2008 yılından bu yana en büyük yabancı karşıtı protesto dalgasıyla sarsılıyor. Ülke genelinde yükselen gerilim, yabancı uyruklu işçilere yönelik saldırıları da beraberinde getirdi. Göstericiler, ülkedeki yüksek işsizlik ve suç oranlarının sorumlusu olarak göçmenleri işaret ediyor. Bu durum, Güney Afrikalılar için tanıdık bir öykü; neredeyse iki yıl önce de benzer bir dalga ülkeyi kasıp kavurmuştu. Güney Afrika’nın işsizlik oranının yüzde 32’yi aştığı, genç işsizliğinin ise yüzde 60’lara dayandığı bir ortamda, yabancı düşmanlığı yeniden alevleniyor.
Protestoların arka planı: Ekonomik kriz ve suç
Protestolar, özellikle Johannesburg ve Durban gibi büyük şehirlerde yoğunlaştı. Kalabalık gruplar, yabancıların işlerini ellerinden aldıklarını ve suç faaliyetlerini artırdıklarını iddia ediyor. Polis, olayları kontrol altına almak için yoğun çaba sarf ederken, birçok yabancı iş yeri yağmalandı ve en az bir kişi hayatını kaybetti. Güney Afrika hükümeti, şiddeti kınasa da, ekonomik eşitsizlik ve yoksulluk gibi derin yapısal sorunlar çözüm bekliyor. 1994’te apartheid rejiminin sona ermesinden bu yana, ülke büyük bir dönüşüm geçirdi; ancak ekonomik fırsat eşitsizliği, özellikle siyah nüfus arasında yabancı karşıtlığını körüklüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Güney Afrika’daki bu olaylar, sadece ulusal bir sorun değil, aynı zamanda bölgesel istikrarı da tehdit ediyor. Zimbabve, Mozambik ve Malavi gibi komşu ülkelerden gelen göçmenler, Güney Afrika’nın en büyük hedefi durumunda. Afrika Birliği ve diğer uluslararası kuruluşlar, şiddetin durdurulması çağrısı yaparken, göçmen hakları örgütleri hükümete kapsamlı bir göç politikası oluşturması yönünde baskı yapıyor. Küresel çapta yükselen milliyetçilik ve korumacı dalga da Güney Afrika’daki yabancı düşmanlığını besleyen faktörler arasında sayılıyor. Covid-19 sonrası ekonomik toparlanmanın yavaş seyrettiği bu dönemde, göçmenlerin günah keçisi ilan edilmesi riski artıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Afrika’daki yabancı düşmanlığı dalgası, Türkiye açısından doğrudan bir tehdit oluşturmasa da, bölgesel istikrarsızlığın küresel ekonomik yansımaları olabilir. Türkiye, Güney Afrika ile ticaret hacmini son yıllarda artırmış durumda ve iki ülke arasındaki stratejik iş birliği, kıta genelinde genişleme potansiyeli taşıyor. Ayrıca, Türkiye’nin kendi sınırları içinde de benzer bir yabancı düşmanlığı söylemiyle mücadele etmesi gerekiyor. Bu olay, göçmen karşıtlığının ekonomik kriz dönemlerinde nasıl tırmandığını gösteren bir örnek teşkil ediyor. Türk dış politikası, Afrika’daki krizlerde arabulucu rolü üstlenerek hem insani yardımı artırabilir hem de bölgesel istikrara katkıda bulunabilir.
