Güney Afrika'nın en büyük işçi sendikaları, ülke genelinde son günlerde tırmanan göçmen karşıtı protestolara karşı net bir tavır alarak, Çarşamba günü tüm işçilere bu eylemlere katılmamaları yönünde çağrı yaptı. Sendika liderleri, protestolara katılan işçilerin işe gelmemeleri durumunda disiplin cezalarıyla karşılaşabileceklerini ve hatta işten çıkarılabileceklerini vurguladı. Johannesburg merkezli açıklamada, ülkedeki yabancı düşmanlığının işçi sınıfı arasında bölünmeye yol açtığına dikkat çekilirken, asıl mücadelenin işverenlere karşı verilmesi gerektiği ifade edildi.
Protestoların arka planı ve tırmanışı
Güney Afrika'da son haftalarda başta yabancı uyruklu küçük esnaf ve işçilere yönelik saldırılar artış gösterdi. Özellikle Johannesburg'un bazı varoşlarında ve Pretoria çevresinde başlayan olaylar, kısa sürede ülkenin diğer bölgelerine yayıldı. Göstericiler, yabancıların iş fırsatlarını çaldığını ve suç oranlarını artırdığını iddia ediyor. Ancak resmi verilere göre, ülkedeki işsizlik oranı yüzde 30'un üzerinde seyrederken, yabancı işçiler genellikle kayıt dışı ve düşük ücretli sektörlerde çalışıyor. Hükümet, olayların etnik gerilimlere dönüşmemesi için güvenlik güçlerini teyakkuza geçirmiş durumda.
Sendikaların bu net tutumu, işçi sınıfı içinde yabancı düşmanlığının yayılmasını engellemeyi hedefliyor. Güney Afrika Sendikalar Kongresi (COSATU) ve Ulusal Maden İşçileri Sendikası (NUM) gibi büyük örgütler, yaptıkları ortak açıklamada, "Yabancı işçiler bizim kardeşlerimizdir. Onlara yönelik saldırılar, işçi sınıfının birliğini hedef almaktadır" ifadelerine yer verdi. Ayrıca, işverenlerin bu tür gerilimleri fırsata çevirerek işçileri birbirine düşürmeye çalıştığı uyarısı yapıldı.
Bölgesel ve küresel boyut
Güney Afrika, kıtanın en sanayileşmiş ülkesi olarak özellikle komşu ülkelerden Zimbabve, Mozambik ve Malavi'den gelen göçmenler için önemli bir hedef konumunda. Ancak ekonomik büyümenin yavaşlaması ve yüksek işsizlik, yerel halk arasında yabancı karşıtı duyguları körüklüyor. Benzer protestolar 2008 ve 2015 yıllarında da yaşanmış, onlarca kişi hayatını kaybetmişti. Afrika Birliği (AfB) ve Birleşmiş Milletler, Güney Afrika hükümetine göçmenlerin korunması ve diyaloğun teşvik edilmesi çağrısında bulundu.
Protestoların işgücü piyasasına etkisi ise şimdiden hissedilmeye başlandı. Birçok yabancı işçi, güvenlik endişesiyle işe gitmezken, küçük işletmeler kepenk kapatmak zorunda kaldı. Uzmanlar, bu tür olayların Güney Afrika'nın uluslararası itibarını zedelediğini ve yabancı yatırımcıları caydırabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Afrika'daki göçmen karşıtı protestolar, Türkiye'nin Afrika açılımı politikası bağlamında dikkatle izlenmesi gereken bir gelişmedir. Türkiye, özellikle kıtanın güneyinde ticari ve diplomatik varlığını artırmışken, bu tür toplumsal huzursuzluklar Türk yatırımlarını ve iş insanlarını dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi sınırları içinde benzer yabancı düşmanlığı söylemlerine karşı geliştirdiği politikalar açısından da örnek teşkil edebilecek bu durum, küresel göç ve işçi hareketliliği tartışmalarında Ankara'nın pozisyonunu yeniden değerlendirmesine yol açabilir.
