Güney Afrika Cumhuriyeti'nde, yabancı uyruklu göçmenlere yönelik artan şiddet olayları ve kitlesel protestoların ardından hükümet, ülke genelinde güvenlik önlemlerini en üst seviyeye çıkardı. Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa'nın imzasını taşıyan resmi bir yazıya göre, 3 binden fazla asker bu ay boyunca polis teşkilatına destek sağlamak ve kamu düzenini korumak amacıyla görevlendirildi. Göçmen karşıtı protestoları organize eden gruplar, eylemlerin artarak her hafta düzenli olarak yapılacağını duyurdu.
Johannesburg'dan ülke geneline yayılan gerilim
Başkent Johannesburg ve çevresinde başlayan gösteriler, kısa sürede Durban, Cape Town ve Pretoria gibi büyük şehirlere yayıldı. Protestocular, işsizlik ve ekonomik durgunluğun temel sebebi olarak gördükleri kaçak göçmenleri hedef alıyor. Güney Afrika, 2020'den bu yana yüzde 32'nin üzerinde seyreden işsizlik oranıyla dünyanın en yüksek işsizlik rakamlarına sahip ülkelerinden biri konumunda. Yerel halk, işlerini kaybettikleri gerekçesiyle özellikle Zimbabwe, Malawi ve Mozambik'ten gelen göçmenlere tepki gösteriyor. Göstericiler, yabancıların iş yerlerini ve işletmelerini hedef alan saldırılar düzenlerken, en az 10 kişinin hayatını kaybettiği bildiriliyor.
Askeri birlikler, özellikle Johannesburg'un merkezindeki Yeoville ve Hillbrow gibi yoğun göçmen nüfusu barındıran mahallelerde devriye gezmeye başladı. Polis sözcüsü Brigadier Vishnu Naidoo, askeri desteğin polisin sahada etkinliğini artıracağını belirterek, "Amacımız can ve mal kaybını önlemek, anayasal düzeni korumaktır" ifadelerini kullandı.
Ekonomik kriz ve yabancı düşmanlığı
Uzmanlar, Güney Afrika'daki göçmen karşıtı hareketin, ülkenin derinleşen ekonomik kriziyle doğrudan bağlantılı olduğunu vurguluyor. Salgın sonrası giderek artan enflasyon ve elektrik kesintileri, halkın alım gücünü ciddi şekilde düşürdü. Afrika merkezli analistler, göçmenleri günah keçisi ilan etme eğiliminin, pan-Afrikan ideallerine zarar verdiğini ve bölgesel iş birliğini tehdit ettiğini belirtiyor. Öte yandan, Güney Afrika'nın zaten kırılgan olan yabancı yatırımcı güveni, bu tür şiddet olayları nedeniyle daha da zayıflıyor. Afrika Ulusal Kongresi (ANC) hükümeti, bir yandan yasadışı göçle mücadele ederken, diğer yandan da sivil toplum örgütlerini kapsayıcı söylemler geliştirmeye çağırıyor. Göçmen dernekleri ise hükümetin yabancı düşmanlığına karşı daha etkili adımlar atmasını talep ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Afrika'daki göçmen karşıtı protestolar, Türkiye'nin Afrika açılımı politikası çerçevesinde yakından izlenmesi gereken bir gelişmedir. Türkiye, son yıllarda Güney Afrika ile ticaret hacmini artırmış, savunma sanayii ve inşaat sektörlerinde önemli iş birlikleri geliştirmiştir. Ülkedeki istikrarsızlık, Türk yatırımlarını ve bölgedeki diplomatik nüfuzu olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, göçmen karşıtı söylemlerin yükselmesi, Afrika kıtasındaki diğer ülkelerde de benzer hareketleri tetikleyebilir. Türkiye'nin, kriz yönetimi ve arabuluculuk kapasitesiyle bölgesel istikrara katkı sunması, hem ikili ilişkiler hem de küresel güneydeki konumu açısından stratejik önem taşımaktadır.
