Güney Afrika Dışişleri Bakanı Ronald Lamola, Cuma günü yaptığı açıklamada, ABD'nin geçen hafta açıkladığı vize kısıtlamalarına rağmen ülkesinin ABD ile diyalog kapısını açık tuttuğunu belirtti. Lamola, New York'ta düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında konuştu ve yabancı yatırımcılara yönelik siyah istihdam ve mülkiyet kuralları dahil olmak üzere anlaşmazlık konularında görüşmelere hazır olduklarını ifade etti.
Vize kısıtlamalarının arka planı
ABD yönetimi geçen hafta Güney Afrika'ya yönelik vize kısıtlamalarını duyurdu. Kararın gerekçesi olarak Güney Afrika'nın toprak reformu politikaları ve siyah ekonomik güçlendirme yasaları gösterildi. Washington, bu politikaların beyaz çiftçilere ve yatırımcılara karşı ayrımcılık içerdiğini savunuyor. Güney Afrika hükümeti ise söz konusu düzenlemelerin apartheid döneminden kalan ekonomik eşitsizlikleri gidermeyi amaçladığını vurguluyor.
Vize kısıtlamaları, iki ülke arasında son yıllarda artan gerilimin son halkası oldu. Özellikle Güney Afrika'nın Rusya-Ukrayna savaşında tarafsız bir tutum izlemesi ve BRICS grubunda aktif rol alması, Washington'da rahatsızlık yaratmıştı. Ayrıca Güney Afrika'nın Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde İsrail'e karşı açılan soykırım davasına müdahil olması da ilişkileri germişti.
Diyalog çağrısı ve bölgesel yansımalar
Lamola, "ABD ile ilişkilerimizi karşılıklı saygı temelinde sürdürmeye hazırız. Vize kısıtlamaları bizi şaşırttı ancak diyalog kanallarını açık tutuyoruz" dedi. Bakan, görüşmelerin yabancı yatırımcıların siyah ortaklık zorunluluğu gibi konuları kapsayabileceğini belirtti. Güney Afrika'nın siyah ekonomik güçlendirme politikaları, şirketlerin hisse devri ve istihdamda siyah vatandaşlara öncelik tanımasını öngörüyor.
Güney Afrika, Afrika kıtasının en büyük ekonomilerinden biri ve ABD'nin Sahra Altı Afrika'daki önemli ticaret ortaklarından. İki ülke arasındaki ticaret hacmi yıllık 20 milyar doları aşıyor. Ancak son dönemde yaşanan gerilim, ekonomik iş birliğini de olumsuz etkileyebilir. Uzmanlar, vize kısıtlamalarının iş insanlarının seyahatini zorlaştırarak yatırım kararlarını geciktirebileceği uyarısında bulunuyor.
Güney Afrika'nın BRICS üyeliği ve Rusya ile yakın ilişkileri, Batı ile arasındaki mesafeyi açıyor. Ülke, 2023'te Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e yönelik Uluslararası Ceza Mahkemesi tutuklama emri nedeniyle diplomatik bir kriz yaşamıştı. Ayrıca Güney Afrika, ABD'nin Afrika'daki etkisini dengelemek için Çin ve Rusya ile iş birliğini derinleştiriyor. Bu denge politikası, Washington'ın tepkisini çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Afrika ile ABD arasındaki gerilim, Türkiye'nin Afrika açılımı ve çok kutuplu dış politika stratejisi açısından önemli ipuçları sunuyor. Türkiye, son yıllarda Afrika kıtasında ekonomik ve diplomatik varlığını artırırken, Batı ile yaşanan benzer anlaşmazlıklarda diyalog kanallarını açık tutma eğiliminde. Ankara, Güney Afrika'nın yaşadığı vize kısıtlaması gibi durumlarda Batı'nın çifte standart uyguladığı eleştirisini sıkça dile getiriyor. Ayrıca Türkiye, BRICS ile ilişkilerini geliştirme arayışında ve Güney Afrika'nın bu platformdaki deneyimi, Ankara için değerli bir referans. İki ülke arasında savunma sanayii ve ticaret alanında iş birliği potansiyeli bulunuyor. ABD'nin Afrika'daki baskı politikaları, Türkiye'nin kıtadaki alternatif ortaklık arayışlarını güçlendirebilir.
