Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), Salı günü yaptığı açıklamada El Nino hava olayının oluşmaya başladığını ve bu yıl dünya genelinde aşırı hava koşullarına neden olmasının beklendiğini duyurdu. Bilim insanları, iklim değişikliğinin El Nino'nun etkilerini özellikle şiddetli hale getireceği konusunda uyarıyor. Brüksel merkezli WMO, El Nino'nun Pasifik Okyanusu'ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın üzerine çıkmasıyla karakterize edilen doğal bir iklim döngüsü olduğunu belirtti. Bu yılki El Nino'nun, daha öncekilerden farklı olarak küresel ısınmanın da etkisiyle rekor sıcaklıklara ve kuraklık, sel gibi ekstrem olaylara yol açması bekleniyor.
Gelişmenin Arka Planı
El Nino, Güney Amerika kıyılarından Avustralya'ya kadar geniş bir bölgede hava desenlerini altüst eden bir iklim olayıdır. Tipik olarak her iki ila yedi yılda bir meydana gelir ve dokuz ila on iki ay sürebilir. WMO, bu yılki El Nino'nun haziran-ağustos ayları arasında tam anlamıyla oluşmasını ve kış aylarında zirve yapmasını bekliyor. Örgütün verilerine göre, El Nino'nun bu yıl %80'den fazla olasılıkla geliştiği ve yıl sonuna kadar güçlü bir hal alacağı tahmin ediliyor.
İklim bilimciler, El Nino'nun normalde olduğundan daha sıcak bir dünyada gerçekleştiğine dikkat çekiyor. Sanayi öncesi döneme kıyasla küresel sıcaklıkların yaklaşık 1,1 santigrat derece arttığı bir ortamda, El Nino'nun üzerine eklediği ısı, mevcut rekorları kırabilir. Örneğin, 2016 yılı şimdiye kadarki en sıcak yıl olarak kayıtlara geçmişti ve bu durum büyük ölçüde güçlü bir El Nino'dan kaynaklanmıştı. Bu yıl benzer bir senaryonun yaşanabileceği ve hatta 2016'nın bile geride kalabileceği belirtiliyor.
WMO Genel Sekreteri Prof. Petteri Taalas, yaptığı açıklamada, "El Nino'nun oluşması, dünya genelinde sıcaklık rekorlarının kırılma olasılığını büyük ölçüde artıracaktır. Bu durum, birçok bölgede daha şiddetli sıcak hava dalgalarına, kuraklığa veya aşırı yağışlara yol açabilir" ifadelerini kullandı. Taalas, ülkeleri bu olasılıklara karşı hazırlıklı olmaya çağırdı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
El Nino'nun etkileri dünyanın farklı bölgelerinde farklı şekillerde hissediliyor. Güney Amerika'da, özellikle Peru ve Ekvador kıyılarında aşırı yağışlar ve seller beklenirken, Endonezya, Avustralya ve Güney Afrika gibi bölgelerde kuraklık ve orman yangınları riski artıyor. Asya'da, Hindistan ve Güneydoğu Asya'da muson yağmurlarının zayıflaması tarımı olumsuz etkileyebilir. Afrika'nın doğu kesiminde ise yağışların artması sel felaketlerine neden olabilir.
Küresel ölçekte, El Nino genellikle mercan ağartması, balık stoklarının azalması ve hastalık yayılımının artması gibi ekolojik sonuçlar doğurur. Aynı zamanda enerji talebini, tarımsal verimliliği ve gıda fiyatlarını da etkileyerek ekonomik maliyetlere yol açar. Dünya Bankası verilerine göre, 1997-1998 El Nino'su küresel ekonomiye yaklaşık 5,7 milyar dolara mal olmuştu. Bu yılki El Nino'nun maliyetinin iklim değişikliği nedeniyle daha yüksek olması bekleniyor.
İklim değişikliği, El Nino'nun doğal döngüsünü değiştirmese de, onun etkilerini şiddetlendiriyor. Daha sıcak bir atmosfer daha fazla nem tutabildiği için, El Nino'nun getirdiği aşırı yağışlar daha yoğun sellerle, kuraklıklar ise daha şiddetli sıcak hava dalgalarıyla sonuçlanıyor. Bilim insanları, bu yılki El Nino'nun bir "süper El Nino'ya" dönüşme ihtimalinin yüksek olduğunu ve bunun geçmişteki en güçlü olayları geride bırakabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, El Nino'nun doğrudan etki alanı içinde olmasa da, küresel iklim olaylarının dolaylı sonuçlarından etkilenebilir. Güçlü bir El Nino, Türkiye'nin önemli ticaret ortaklarından olan tarım ürünleri ihracatçısı ülkelerde (örneğin ABD, Brezilya, Hindistan) üretimi düşürebilir, bu da gıda fiyatlarında artışa neden olabilir. Ayrıca, El Nino'nun yol açtığı hava desenleri Türkiye'de yağış rejimini etkileyebilir; özellikle Akdeniz Bölgesi'nde kuraklık riski artabilir. Öte yandan, Türkiye'nin enerji ithalatında önemli bir paya sahip olan doğal gaz ve petrol fiyatları, küresel talepteki dalgalanmalardan etkilenebilir. İklim değişikliğiyle mücadele politikaları açısından, bu tür el Nino olayları, Türkiye'nin de uzun vadeli adaptasyon planlarını gözden geçirmesi gerektiğini hatırlatmaktadır.
