ABD Kongresi'nin Başkan Donald Trump'ın göçmen karşıtı ajandası için ayırdığı her dolar, Guantanamo Körfezi'ndeki askeri üste insanlık dışı koşulları besliyor. Bu ödenekler, sadece bugünkü acıyı finanse etmekle kalmıyor, aynı zamanda gelecekte bu zulüm sistemini söküp atmayı neredeyse imkansız hale getiren bir mekanizma inşa ediyor. Uzmanlar, Kongre'nin bu körü körüne harcamalarının, uluslararası hukuka aykırı uygulamaları kalıcılaştırdığı konusunda uyarıyor.
Guantanamo'nun Karanlık Tarihi ve Trump'ın Mirası
Küba'nın güneydoğusunda, ABD kontrolündeki Guantanamo Körfezi Üssü, 2002 yılından bu yana terörle mücadele operasyonları kapsamında gözaltı merkezi olarak kullanılıyor. Dönemin Başkanı George W. Bush yönetimi tarafından 11 Eylül saldırılarının ardından kurulan tesis, yıllar boyunca işkence iddiaları, hukuki belirsizlikler ve insan hakları ihlalleriyle gündeme geldi. Barack Obama döneminde kapatılması vaat edilse de Kongre'nin çıkardığı engeller nedeniyle bu hedefe ulaşılamadı.
Trump, başkanlık kampanyasında Guantanamo'yu açık tutma ve hatta genişletme sözü vermişti. Göreve gelmesiyle birlikte, 2017'de yayımladığı bir başkanlık emriyle tesisi süresiz olarak açık tutma talimatı verdi. 2020 itibarıyla, gözaltı merkezinde yaklaşık 40 kişi tutuluyor. Bu kişilerin çoğu yıllardır yargılanmayı bekliyor; bazıları ise hiçbir suçlamayla karşı karşıya kalmamış durumda. İnsan Hakları İzleme Örgütü ve Uluslararası Af Örgütü gibi kuruluşlar, Guantanamo'da uygulanan yöntemlerin işkence tanımına girdiğini defalarca rapor etti.
Kongre'nin Trump yönetiminin talepleri doğrultusunda ayırdığı ödenekler, bu uygulamaların devamını sağlıyor. Her yıl milyonlarca dolar, mahkumların barındırılması, güvenlik önlemleri ve askeri savcılık masrafları için harcanıyor. Eleştirmenler, bu harcamaların sadece mevcut sorunu büyütmekle kalmadığını, aynı zamanda gelecekteki yönetimlerin bu tesisi kapatma çabalarını da baltaladığını savunuyor. Zira fiziksel altyapı, personel kadrosu ve hukuki mekanizmalar bir kez yerleşti mi, bunları geri döndürmek çok daha zor hale geliyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Guantanamo'nun varlığı, ABD'nin uluslararası alandaki itibarına gölge düşürmeye devam ediyor. Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve çok sayıda insan hakları örgütü, tesisin kapatılması yönünde çağrılar yapıyor. Ancak Trump yönetimi, bu çağrıları dikkate almıyor. Bunun yerine, özellikle Müslüman nüfusa yönelik göçmen yasağı ve sığınmacı politikalarıyla birlikte, Guantanamo'yu bir caydırıcılık aracı olarak kullanma eğiliminde.
Kuzey Amerika kıtasında, Meksika ve Kanada gibi komşu ülkeler, ABD'nin bu politikalarından doğrudan etkileniyor. Özellikle sığınmacıların sınır dışı edilmesi ve gözaltı koşulları, iki ülke arasında diplomatik gerilimlere yol açıyor. Latin Amerika ülkeleri, Guantanamo'yu ABD emperyalizminin bir sembolü olarak görüyor ve bölgedeki ABD karşıtı söylemleri güçlendiriyor. Küba ise, üssün topraklarında bulunmasına rağmen bu konuda doğrudan bir kontrolü yok; ancak ABD'nin bu politikasını eleştirmekten geri durmuyor.
Küresel düzeyde, Guantanamo örneği, güvenlik bahanesiyle insan haklarının nasıl askıya alınabileceğinin bir sembolü haline geldi. Terörle mücadele operasyonları sırasında olağanüstü yetkiler kullanılmasının meşrulaştırılması, diğer ülkelerde de benzer uygulamalara yol açabiliyor. Örneğin, Çin'in Sincan'da uyguladığı politikalar, Guantanamo örneğine atıfta bulunularak eleştiriliyor; ancak aynı zamanda bazı otoriter rejimler, ABD'nin bu tutumunu kendi uygulamalarına kılıf olarak kullanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Guantanamo'nun varlığı, ABD'nin terörle mücadele söyleminde çifte standart olduğunu gösteriyor. Türkiye, PKK/YPG terörüyle mücadelede ABD'nin tutumunu eleştirirken, bu tür uygulamalar ABD'nin insan hakları konusundaki samimiyetini sorgulatıyor. Ayrıca, tarihsel olarak Türkiye'den giden bazı mahkumların Guantanamo'da tutulmuş olması, konuyu doğrudan ilgilendiriyor. Türk diplomasisi, ABD'nin bu politikalarının bölgesel istikrara zarar verdiğini ve uluslararası hukukun üstünlüğünü zedelediğini düşünüyor.
