Google, Avrupa Birliği'nin Dijital Pazarlar Yasası (DMA) kapsamında kendisine yönelik olarak getirilen ve yapay zeka ile arama motoru rakiplerine platformunu açma zorunluluğu getiren karara itiraz etti. Şirket, AB'nin bu düzenlemesinin yenilikçiliği engellediğini ve kullanıcı gizliliğini riske attığını öne sürüyor. Google'ın itirazı, AB'nin teknoloji devlerine yönelik artan düzenleyici baskısının son halkası olarak dikkat çekiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Avrupa Birliği, 2022'de yürürlüğe giren Dijital Pazarlar Yasası ile büyük teknoloji şirketlerinin pazar gücünü sınırlamayı amaçlıyor. DMA, "kapı bekçisi" (gatekeeper) olarak tanımlanan Google, Apple, Meta, Amazon ve Microsoft gibi devlere, rakiplerine karşı ayrımcılık yapmama, kendi ürünlerini kayırmama ve üçüncü taraflara veri erişimi sağlama gibi yükümlülükler getiriyor. Google'a yönelik en son talep, şirketin arama motoru ve yapay zeka hizmetlerinin rakipleriyle birlikte çalışabilirliğini (interoperability) artırmaya yönelik. AB, Google'ın arama sonuçlarında kendi yapay zeka ürünlerini (örneğin Bard/Gemini) kayırmasını ve rakip arama motorlarının verilerine erişimi kısıtlamasını engellemek istiyor.
Google ise bu taleplerin ticari sırlarını ifşa edeceğini ve kullanıcı verilerinin güvenliğini tehlikeye atacağını savunuyor. Şirket, AB'nin taleplerinin "orantısız" olduğunu ve DMA'nın amaçlarıyla çeliştiğini belirtiyor. Google'ın itirazı, AB Genel Mahkemesi'ne yapılan resmi bir başvuruyla iletildi. Şirket, düzenlemelerin yürütmesinin durdurulmasını talep ediyor.
Bu itiraz, AB'nin teknoloji devlerine karşı yürüttüğü bir dizi soruşturmanın bir parçası. Son yıllarda AB, Google'a reklamcılık, arama ve Android işletim sistemi alanlarında milyarlarca euro ceza kesti. DMA kapsamında ise şirket, uyum sağlamak için bazı değişiklikler yapmıştı; ancak AB, bu değişikliklerin yeterli olmadığını değerlendiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Google'ın itirazı, ABD ile Avrupa arasında teknoloji düzenlemeleri konusunda artan gerilimin bir yansıması. AB, dijital egemenliğini güçlendirmek ve Avrupalı teknoloji şirketlerinin rekabet edebilmesi için adil bir ortam yaratmak istiyor. Ancak ABD'li teknoloji devleri, bu düzenlemeleri kendi iş modellerine yönelik bir tehdit olarak görüyor. Özellikle yapay zeka alanında, AB'nin katı kuralları, Avrupa'nın inovasyon yarışında geri kalmasına neden olabilir.
Öte yandan, AB'nin Yapay Zeka Yasası (AI Act) da yürürlüğe girmek üzere. Bu yasa, yapay zeka sistemlerinin risk seviyelerine göre düzenlenmesini öngörüyor ve yüksek riskli uygulamalar için sıkı kurallar getiriyor. Google'ın itirazı, bu yeni düzenlemelerin şirketin Avrupa'daki operasyonlarını nasıl etkileyeceği konusunda bir gösterge niteliğinde.
Küresel ölçekte ise, AB'nin dijital düzenlemeleri diğer ülkeler için model oluşturuyor. Türkiye de dahil olmak üzere birçok ülke, benzer yasalar hazırlıyor. Google'ın itirazının başarılı olması, diğer düzenleyiciler için emsal teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Google'ın AB düzenlemelerine itirazı, Türkiye'nin dijital politikaları ve rekabet hukuku açısından önemli dersler içeriyor. Türkiye, Rekabet Kurumu aracılığıyla Google'a yönelik soruşturmalar yürütüyor ve benzer şekilde dijital platformlara yükümlülükler getirmeyi planlıyor. AB'nin DMA deneyimi ve Google'ın itirazı, Türkiye'nin kendi düzenlemelerini şekillendirirken dikkate alması gereken bir vaka. Ayrıca, Türkiye'nin yerli yapay zeka ve arama motoru girişimlerinin rekabet edebilmesi için adil bir dijital ekosistem oluşturulması kritik. Google'ın itirazının sonucu, küresel dijital düzenleme trendlerini etkileyebilir ve Türkiye'nin pozisyonunu da dolaylı olarak belirleyebilir.
