Avrupa Adalet Divanı (CJEU), Google'ın Android işletim sistemi aracılığıyla rekabet kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle Avrupa Komisyonu tarafından 2018 yılında kesilen 4.1 milyar euro (yaklaşık 4.3 milyar dolar) tutarındaki rekor antitröst cezasını onadı. Karar, Google'ın ana şirketi Alphabet'e, pazar hakimiyetini kötüye kullanarak rakiplerini engellediği gerekçesiyle verilen tarihi cezanın hukuki sürecini sonlandırdı. Lüksemburg merkezli mahkeme, Google'ın itirazlarını reddederek, AB Komisyonu'nun 2018 kararını büyük ölçüde teyit etti. Bu gelişme, AB'nin büyük teknoloji şirketlerine karşı yürüttüğü sıkı düzenleme politikasının en somut örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Android'in pazar hakimiyeti ve Google'ın stratejisi
AB Komisyonu, 2018 yılında Google'a, Android cihaz üreticilerine ve mobil operatörlere uyguladığı kısıtlayıcı anlaşmalar nedeniyle 4.1 milyar euro ceza kesmişti. Komisyon, Google'ın, üreticilerin cihazlarına önceden Google Arama ve Chrome tarayıcısını yüklemelerini zorunlu kıldığını, ayrıca rakip arama motorlarının önceden yüklenmesini engellemek için mali teşvikler sunduğunu tespit etmişti. Google ayrıca, Android'in herhangi bir değiştirilmiş sürümünü (fork) kullanan üreticilere Google Play Store lisansı vermeyerek pazar hakimiyetini pekiştirmekle suçlanıyordu. Google, bu uygulamaların tüketici tercihini kısıtladığı ve rakip arama motorlarının pazara girişini zorlaştırdığı gerekçesiyle cezalandırıldı. Mahkeme, Google'ın itirazlarını değerlendirirken, şirketin uygulamalarının rekabeti bozduğunu ve tüketicilere zarar verdiğini kabul etti.
Küresel teknoloji devlerine yönelik baskı artıyor
Bu karar, AB'nin büyük teknoloji şirketlerine yönelik antitröst politikalarının zirve noktalarından biri. Avrupa Komisyonu, son yıllarda Google, Apple, Meta ve Amazon gibi şirketlere toplamda milyarlarca euro ceza kesmiş durumda. Google, toplamda üç ayrı antitröst davasında sekiz milyar eurodan fazla ceza ile karşı karşıya. Bunlardan ilki 2017'deki 2.4 milyar euroluk alışveriş karşılaştırma hizmeti cezası, ikincisi bu 4.1 milyar euroluk Android cezası ve üçüncüsü 2019'da reklam teknolojilerine ilişkin 1.5 milyar euroluk ceza. AB'nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) gibi yeni düzenlemeler, bu tür uygulamaları daha da sıkı denetim altına alıyor. Google, mahkeme kararına rağmen, Android işletim sisteminin açık kaynak yapısını koruduğunu ve tüketicilere daha fazla seçenek sunduğunu savunuyor. Ancak mahkeme, Google'ın pazar hakimiyetini korumak için uyguladığı taktiklerin rekabet hukuku açısından kabul edilemez olduğuna hükmetti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin Google'a verdiği bu ceza, Türkiye'de de benzer rekabet soruşturmaları için emsal teşkil ediyor. Türkiye Rekabet Kurumu, geçmişte Google'a mobil işletim sistemi ve arama motoru pazarındaki hakim durumunu kötüye kullandığı gerekçesiyle cezalar kesmişti. AB kararı, küresel teknoloji devlerinin pazar gücünü sınırlamaya yönelik uluslararası bir eğilimi yansıtıyor. Türkiye'de de dijital pazarların düzenlenmesine yönelik yasal çalışmalar sürüyor. Bu karar, Türk düzenleyicilerine, Google gibi şirketlerin uygulamalarını daha yakından izleme konusunda güçlü bir hukuki argüman sağlıyor. Ayrıca, yerli teknoloji şirketlerinin rekabet gücünü artırmak için benzer düzenlemelerin önemi bir kez daha ortaya çıkıyor. AB'nin aldığı bu karar, Türkiye'nin de dijital egemenlik ve rekabet politikalarını şekillendirirken dikkate alması gereken önemli bir referans noktası.
