Avrupa Birliği'nin (AB) en yüksek mahkemesi, Google'ın Android işletim sistemiyle ilgili olarak kesilen 4,1 milyar euro (yaklaşık 4,5 milyar dolar) tutarındaki rekor antitröst cezasına karşı yaptığı son temyiz başvurusunu reddetti. Lüksemburg merkezli AB Adalet Divanı'nın (CJEU) kararı, Brüksel'in büyük teknoloji şirketlerini dizginleme çabalarında kaydettiği en önemli zaferlerden birini teyit etmiş oldu. Ceza, 2018 yılında AB Komisyonu tarafından, Google'ın pazar hakimiyetini kötüye kullanarak Android cihaz üreticilerine kendi arama motoru ve tarayıcısını önceden yüklemeleri için baskı yaptığı gerekçesiyle kesilmişti.
Kararın arka planı ve Google'ın hamleleri
AB Komisyonu, 2018 yılında Google'a Android işletim sistemiyle ilgili olarak 4,34 milyar euro ceza kesmişti. Komisyon, Google'ın akıllı telefon üreticilerinden, cihazlara Google Arama ve Chrome tarayıcısını önceden yüklemelerini şart koşarak rekabeti engellediğini belirtti. Ayrıca Google'ın, üreticilere Android'in alternatif sürümlerini kullanmalarını engelleyen ödemeler yaptığı da iddia edildi. Google, karara itiraz ederek AB Genel Mahkemesi'ne başvurdu, ancak 2022'de mahkeme cezayı 4,125 milyar euroya indirerek onadı. Google bu kararı da AB Adalet Divanı'na taşıdı, ancak Divan bugünkü kararıyla temyizi reddetti.
Divan, kararında Google'ın temyiz gerekçelerinin hiçbirini kabul etmedi ve alt mahkemenin kararını onadı. Google, kararın ardından yaptığı açıklamada "hayal kırıklığına uğradığını" belirtirken, Android işletim sisteminin bugüne kadar yaptığı değişikliklerin rekabeti artırdığını savundu. Şirket, 2018'den bu yana Android lisanslama uygulamalarını değiştirdi ve üreticilere daha fazla esneklik tanıdı. Ancak AB Komisyonu, bu değişikliklerin yetersiz olduğunu ve Google'ın hâlâ rekabet karşıtı uygulamalarını sürdürdüğünü iddia ediyor.
Küresel ve bölgesel boyut: Teknoloji devlerine karşı AB'nin yükselen sertliği
AB Adalet Divanı'nın bu kararı, Brüksel'in büyük teknoloji şirketlerine karşı yürüttüğü sıkı denetim politikasının bir yansıması olarak görülüyor. Avrupa Komisyonu'nun Rekabetten Sorumlu Üyesi Margrethe Vestager, teknoloji devlerine karşı sert önlemleriyle tanınıyor. Google'a kesilen bu ceza, Vestager'in döneminde verilen en büyük cezalardan biri olarak kayıtlara geçti. AB, son yıllarda Dijital Pazarlar Yasası (DMA) ve Dijital Hizmetler Yasası (DSA) gibi düzenlemelerle büyük teknoloji şirketlerinin pazar gücünü sınırlamaya çalışıyor. Karar, bu düzenlemelerin uygulanması açısından da emsal teşkil ediyor.
Öte yandan, karar sadece AB için değil, diğer ülkeler için de bir örnek oluşturabilir. ABD'de de benzer antitröst davaları Google, Apple ve Meta gibi şirketlere karşı devam ediyor. Hindistan ve Güney Kore gibi ülkeler de kendi pazarlarında teknoloji devlerine karşı soruşturmalar yürütüyor. Bu karar, küresel çapta büyük teknoloji şirketlerine yönelik düzenleyici baskının arttığı bir dönemde geldi. Google'ın bu kararı daha üst bir mahkemeye taşıma şansı bulunmuyor, çünkü AB Adalet Divanı en yüksek mahkeme konumunda. Bu nedenle karar kesinleşmiş oldu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Google'a verilen bu rekor ceza, Türkiye'nin de benzer rekabet politikalarını uygulama konusunda elini güçlendirebilir. Türkiye'de Rekabet Kurumu, geçmişte Google'a benzer gerekçelerle cezalar kesmişti. AB'nin bu kararı, Türkiye'nin de büyük teknoloji şirketlerine karşı daha sert önlemler alması için bir emsal teşkil edebilir. Ayrıca, Türkiye'nin AB ile uyum sürecinde rekabet hukuku alanında benzer düzenlemelere gitmesi beklenebilir. Küresel teknoloji devlerinin pazar hakimiyetinin sınırlandırılması, Türk tüketiciler ve yerel teknoloji şirketleri için daha adil bir rekabet ortamı yaratabilir. Bu bağlamda, kararın Türkiye'nin dijital ekonomi politikalarına dolaylı da olsa etkisi olacağı öngörülüyor.
